Tafsīr wa at-tarjuma al-Qur’ān (exegese en vertaling van de Qur’ān) is de samenvatting van de paper Uṣool Tafsīr van mijn Imam-opleiding aan de Hogeschool Inholland.

Inleiding

Alleen de Profeet Muḥammad ﷺ begreep de betekenis van de verzen van de Heilige Qur’ān en legde deze uit door zijn Sunnah, die wij vandaag de dag in de aḥādīth-boeken kunnen lezen (al-Bukhārī, z.d.; Muslim ibn al-Ḥajjāj, z.d.; Abū Dāwūd, z.d.; al-Nasā’ī, z.d.; Mālik ibn Anas, z.d.; Aḥmad ibn Ḥanbal, z.d.). Hij is degene die de Heilige Qur’ān heeft geïnterpreteerd. Het juiste interpretatieboek is dus de aḥādīth-literatuur. Door hun rust op te offeren en onvermoeibaar te werken, hebben onze religieuze geleerden deze aḥādīth verzameld en interpretatieve werken geschreven. Het boek van interpretatie getiteld Bayḍāwī is een van de sterkste bronnen onder hen (al-Bayḍāwī, z.d.).

Wanneer een mujtahid bondig uitlegt wat hij begrepen heeft van een āyah, wordt deze verklaring een uitleg genoemd. Wanneer een āyah wordt weergegeven in de woorden van een vreemde taal, wordt dit een vertaling genoemd. Āyat al-Karīmah kan echter niet volledig en juist vertaald worden in beknopte vormen. Islamitische ʿUlamāʾ hebben daarom geprobeerd de āyāt te verklaren door middel van uitgebreide tafāsīr (interpretaties), en niet door louter vertalingen (al-Ṭabarī, z.d.; Ibn Kathīr, z.d.; al-Qurṭubī, z.d.; al-Rāzī, z.d.; Abū Ḥayyān al-Gharnāṭī, z.d.; al-Jassās, z.d.; al-Suyūṭī, z.d.; al-Ālūsī, z.d.; Panipati, z.d.).

De vertalingen van de Heilige Qur’ān door degenen die de enorme kennisgebieden van de Islam beheersen, maken het mogelijk dat iedereen de hints en betekenissen van de symbolen in de Heilige Qur’ān begrijpt in verhouding tot de kracht van zijn īmān. Tafsīr is niet iets dat eenvoudigweg wordt gedaan door te schrijven of door woorden te gebruiken. Tafsīr is een halo (licht) dat in het hart van religieuze moslims grootse kracht voortbrengt. De boeken van tafsīr zijn de sleutels tot deze halo. Zoals juwelen worden onthuld wanneer men een lade met een sleutel opent, zo ontstaat er een halo in het hart door deze interpretaties te lezen.

Degenen die de tachtig kennisgebieden van de Islam, zoals Ālāḥazrat Imām Aḥmad Raza Khan en zijn kleinzoon Mufassir-e-Aʿẓam Hind Mufti Ibrāhīm Raza Khan al-Qādrī (raḍiyAllāhu ʿanhumā), goed hebben begrepen, hebben tafāsīr geschreven om ze uit te leggen aan religieus onwetende mensen zoals wij (Aḥmad Raza Khan al-Bareilwī, z.d.; Ibrāhīm Raza Khan al-Qādrī, z.d.). De mufassir Jalāl al-Dīn al-Suyūṭī (raḍiyAllāhu ʿanhu) en andere exegeten hebben eerder duizenden boeken geschreven die geschikt zijn voor mensen van verschillende categorieën (al-Suyūṭī, z.d.). Omdat er in sommige tafāsīr persoonlijke opvattingen zijn opgenomen, worden nieuw geschreven boeken vaak als waardevol beschouwd, maar hun schade kan groter zijn dan hun nut voor degenen die ze lezen. Vooral die tafāsīr en vertalingen die door vijanden van de Islam of door aanhangers van bidʿah zijn geschreven om de betekenis van de Heilige Qur’ān te verdraaien, zijn volledig schadelijk. Dit alles is gevaarlijk en giftig voor de moslims van deze tijd en de toekomst.

Betekenis van het begrip vertaling van de Qur’ān

Elke vertaling is een interpretatie van de tekst. Het begrip vertalen duidt taalkundig op het woordelijk overbrengen van een mededeling van de ene taal naar de andere taal. Een andere uitleg van het begrip is de transformatie van de boodschap van de ene taal naar de andere, waarbij de weergave van de essentie centraal staat. Islamgeleerden vinden dat het letterlijk vertalen van de verzen onmogelijk is, omdat de innerlijke betekenis vanuit het Arabisch niet in een andere taal overgebracht kan worden. Bovendien zou het letterlijk vertalen van de Arabische verzen in een vreemde taal grammaticaal niet juist zijn in die vreemde taal (Sunny, z.d.). Tafsīr betekent uitleg van de Qur’ān en deze kan uitsluitend in het Arabisch tot zijn recht komen. At‑tarjuma is de vertaling van de Qur’ān (Sunny, z.d.).

Opvatting over vertaling van de Heilige Qur’ān

Een Qur’ān vertaling dient aan de volgende voorwaarden te voldoen (Sunny, z.d.):

1. De vertaler dient diepgaande kennis te bezitten van de profetische traditie, de wetenschappen van de Arabische taal en Arabische exegese.
2. De vertaler mag geen eigen overtuiging, filosofie etc. aan de vertaling toevoegen.
3. De vertaler dient grondige kennis te hebben van de Arabische grammatica en ook van de grammatica van de taal waarin hij schrijft.

Ontwikkeling van Qur’ān-exegese na de regeerperiode van Ḥazrat ʿUthmān

Na de regeerperiode van Ḥazrat ʿUthmān (raḍiyAllāhu ʿanhu) begon de Umayyadische periode (661–750). In deze tijd kreeg ʿIlm al-tafsīr bijzondere aandacht, omdat het werd beschouwd als de bron van andere islamitische wetenschappen.

Methoden van Qur’ān-exegese

• Al-tafsīr bi’l-maʾthūr: delen van de Qur’ān werden verklaard door andere passages uit de Qur’ān, door aḥādīth en door uitspraken van de Ṣaḥābah.
• Al-tafsīr bi’l-raʾy: uitleg op basis van het eigen oordeel van schriftgeleerden.
• Andere methoden: symbolische, rechtsgeleerde, sociale en literaire tafsīr.

Belangrijke auteurs van tafsīr

1. Saʿīd ibn Zubayr (gest. 95 H./713).
2. Al-Shāfiʿī (gest. 204 H./819) – Aḥkām al-Qur’ān.
3. Abū ʿUbaydah (gest. 209 H./824) – Gharīb al-Qur’ān.
4. Abū ʿUbayd al-Qāsim ibn Salām (gest. 224 H./838) – Nāsikh al-Qur’ān wa mansūkh.
5. Abū Bakr al-Sijistānī – Gharīb al-Qur’ān.
6. Ibn al-Jawzī (gest. 597 H./1200) – schreef meerdere werken.
7. Badr al-Dīn al-Zarkashī (gest. 794 H./1391) – al-Burhān fī ʿUloom al-Qur’ān, waarin hij uitspraken van exegeten, traditiegeleerden, juristen, grammatici en taalkundigen verzamelde.
8. Jalāl al-Dīn al-Suyūṭī (gest. 911 H./1505) – al-Itqān fī ʿUloom al-Qur’ān, waarin hij passages uit Zarkashī overnam en systematisch de Qur’ān-wetenschappen ordende.
9. Mufassir-e-Aʿẓam Hind Maulana Ibrāhīm Raza Khan – moderne bijdrage aan tafsīr.

Werkwijze van Jalāl al-Dīn al-Suyūṭī

Bij het schrijven van al-Itqān fī ʿUloom al-Qur’ān benoemde hij per thema de bekendste geleerden die daarover geschreven hadden. Vervolgens beschreef hij het nut en belang van dat thema voor het begrijpen van de Qur’ān. Hij citeerde daarbij passages uit de Qur’ān, aḥādīth van de Profeet ﷺ en uitspraken van eerdere geleerden.

Terminologie van het begrip Qur’ān-exegese

Taalkundig betekent tafsīr (exegese) uitleg en verklaring. Tafsīr is de regel of de regels die ons helpen om de Qur’ān te begrijpen. Volgens al-Zurqānī wordt onder tafsīr verstaan de wetenschap waarin men zoekt naar:

1. De betekenissen en voorschriften van de Qur’ān.
2. Al-nāsikh wa’l-mansūkh (opheffende en opgeheven verzen).
3. Asbāb al-nuzūl (aanleidingen tot de openbaring).

Op basis van deze definitie zijn schriftgeleerden van mening dat er een verschil bestaat tussen tafsīr en taʾwīl (interpretatie). Door deze opvatting over taʾwīl zijn binnen de Islam verschillende stromingen ontstaan.

• Imām al-Ṭabarī (mufassir en historicus, vaak geassocieerd met de Muʿtazilieten) stelt dat beide begrippen, tafsīr en taʾwīl, hetzelfde zijn. Dit blijkt uit zijn exegeseboek Jāmiʿ al-Bayān.
• Al-Zamakhsharī (Muʿtazilietische geleerde) schrijft in zijn werk al-Kashshāf dat er wél verschil is tussen beide begrippen. Hij stelt dat taʾwīl zich bezighoudt met het verhelderen van Qur’ān-verzen, terwijl tafsīr zich richt op de betekenissen van de Qur’ān-woorden.

Ontwikkelingsfasen van de Qur’ān-exegese

Tafsīr stamt uit de periode van de Heilige Profeet ﷺ en werd voortgezet door de Ṣaḥābah (metgezellen), de Tābiʿīn (opvolgers) en de Tābiʿī al-Tābiʿīn (volgers van de opvolgers).

• Volgens sommige geleerden heeft de Profeet ﷺ alle woorden van de Qur’ān uitgelegd.
• Andere geleerden menen dat niet alle woorden door hem zijn verklaard, waardoor de Ṣaḥābah en hun opvolgers aanvullende uitleg gaven.
• Een voorbeeld is Ibn ʿAbbās, die het woord Fāṭir niet begreep totdat hij twee Arabieren bij een put hoorde discussiëren over ana faṭartuha. De Profeet ﷺ verduidelijkte toen de eigenlijke betekenis van het woord.

Tafsīr van de Ṣaḥābah

1. Tafsīr al-Qur’ān bi’l-Qur’ān – uitleg van de Qur’ān door middel van andere āyāt.
2. Profetische tafsīr – datgene wat de Ṣaḥābah hebben onthouden van de uitleg van de Profeet ﷺ over verschillende āyāt.
3. Tafsīr van de Tābiʿīn – tot stand gekomen door het raadplegen van de tafsīr van de Ṣaḥābah; soms gaven zij ook een eigen uitleg van de Qur’ān.

Tafsīr: Taak van de Heilige Profeet ﷺ

De Heilige Profeet ﷺ gaf uitleg over de verzen van de Qur’ān aan de Ṣaḥābah (metgezellen), zowel spontaan als op hun verzoek.

Waarde van de tafsīr van de Ṣaḥābah

• Op gezag van de Profeet ﷺ: deze tafsīr heeft dezelfde waarde als een ḥadīth.
• Niet op gezag van de Profeet ﷺ:
  1. Indien de tafsīr een keten (isnād) heeft met aanleiding tot openbaring (asbāb al-nuzūl), krijgt deze tafsīr dezelfde waarde als een ḥadīth.
  2. Indien de tafsīr uitsluitend gebaseerd is op het zelfstandig oordeel van de Ṣaḥābah, kan deze niet vergeleken worden met een religieuze tekst of overlevering.

Ontwikkeling na de Ṣaḥābah

• De Tābiʿīn (opvolgers) baseerden hun tafsīr op de uitleg van de Ṣaḥābah die in hun stad woonden.
• Na de periode van de Tābiʿīn ontstond een fase waarin tafsīr onafhankelijk werd van de ḥadīth.
• Tussen de 8e en 11e eeuw werden verschillende methodes van tafsīr ontwikkeld, waaronder literaire (al-tafsīr al-ʿadābī) en taalkundige (al-tafsīr al-lughawī) benaderingen.

Eerste bekende tafsīr-werk

Het is niet vast te stellen wat het allereerste tafsīr-boek was, maar het eerste dat wij kennen is Maʿānī al-Qur’ān van al-Farrāʾ. Dit werk geldt als een belangrijke referentie binnen de literaire en taalkundige tafsīr.

Verschillende methoden van tafsīr

1. Tafsīr bi’l-Maʾthūr – exegese van de Qur’ān met andere Qur’ān-verzen, aḥādīth en overleveringen van de Ṣaḥābah.
2. Tafsīr bi’l-Raʾy – exegese van de Qur’ān op basis van menselijke opinie en ijtihād.
3. Tafsīr al-Ishārī – symbolische of mystieke exegese, vaak gebruikt door soefi-geleerden.
4. Tafsīr al-Fiqhī – rechtsgeleerde exegese, gericht op juridische voorschriften en toepassingen.
5. Tafsīr al-ijtimāʿī wa’l-ʿAdābī – sociale en literaire exegese, met nadruk op maatschappelijke en culturele context.
6. Tafsīr al-ʿilmī – wetenschappelijke exegese, waarin Qur’ān-verzen worden verklaard in relatie tot natuurwetenschappen.
7. Tafsīr al-Lughawī – taalkundige exegese, gericht op grammatica, semantiek en retoriek van het Arabisch.

Fundamenten van tafsīr volgens Ibn ʿAbbās

Hij deelt tafsīr in vier categorieën:

1. Goede kennis van grammatica, retorica en welsprekendheid van het Arabisch (al-iʿjāz).
2. Kennis van de betekenissen van Qur’ān-verzen (wat verboden en toegestaan is).
3. Ijtihād – zelfstandige oordeelsvorming.
4. Specifieke thema’s zoals geloofsleer (ʿaqīdah), de geest, engelen en de Dag des Oordeels.

Voorwaarden voor een exegeet (mufassir)

Een exegeet moet beschikken over:

1. Grondige kennis van grammatica, retorica en welsprekendheid van het Arabisch.
2. Kennis van asbāb al-nuzūl (aanleidingen tot openbaring, inhoud, stijl, indeling).
3. Kennis van al-ʿaqīdah (geloofsleer).
4. Kennis van al-fiqh (rechtsbronnen en jurisprudentie).
5. Kennis van al-ḥadīth (tradities van de Heilige Profeet ﷺ).
6. Shurūṭ tatbīqiyya – praktische beheersing van bovengenoemde wetenschappen.
7. Shurūṭ ʿaqliyya – wijsgerige vaardigheid om voorschriften uit de Qur’ān af te leiden.
8. Shurūṭ akhlāqiyya wa-dīniyya – rechtvaardigheid en oprechtheid in religieus en moreel handelen.

Tafsīr bi’l-Maʾthūr

1. Omschrijving

Tafsīr bi’l-Maʾthūr is de oudste methodiek van Qur’ān-exegese. Het begrip verwijst naar het verduidelijken van de Qur’ān op basis van:

• Qur’ān-verzen zelf (tafsīr al-Qur’ān bi’l-Qur’ān),
• de Sunnah van de Profeet ﷺ,
• de uitleg van de Ṣaḥābah,
• de Tābiʿīn en Tābiʿī al-Tābiʿīn.

Deze methode wordt gezien als de meest gezaghebbende, omdat zij direct teruggaat naar de openbaring en de eerste generaties moslims.

2. Historische ontwikkeling

• Registratie van tafsīr bi’l-maʾthūr begon eind 1e/ begin 2e Hijrī.
• In het begin werd deze vorm van tafsīr beschouwd als onderdeel van de ḥadīth-literatuur.
• Shuʿbah ibn al-Ḥajjāj wordt genoemd als de eerste die begon met systematische registratie.

3. Zwakke punten

1. Israʾīliyyāt – verhalen uit joodse tradities die door bekeerde joden in de Islam werden ingebracht.
2. Sommige exegeten gebruikten deze verhalen om extra uitleg te geven aan Qur’ān-verzen.
3. Verhalen die in strijd zijn met Qur’ān of Sunnah worden verworpen.
4. Verhalen die niet in strijd zijn, worden vaak genegeerd of neutraal gelaten.
5. Ibn Kathīr benadrukt dat alle verhalen die in strijd zijn met logica onaanvaardbaar zijn in de Islam.

4. Probleem van ketens (silsilah)

• Na de periode van de Tābiʿīn werd de betrouwbaarheid van ketens van overleveraars minder sterk.
• Hadith-wetenschappers formuleerden daarom strenge voorwaarden om de authenticiteit van alle uitspraken van de Profeet ﷺ te toetsen.

5. Belangrijke exegeten

• Sufyān ibn ʿUyayna
• Wakīʿ ibn al-Jarrāḥ
• Shuʿbah ibn al-Ḥajjāj
• al-Bukhārī (Ṣaḥīḥ al-Bukhārī)
• Ibn Mājah
• Ibn Mardawayh
• Ibn Ḥibbān

6. Belangrijke werken

• Jāmiʿ al-Bayān van Ibn Jarīr al-Ṭabarī (30 delen, gedrukt in Caïro).
  • Kenmerkend: uitleg van Qur’ān-verzen met Qur’ān-verzen, ḥadīth, Arabische poëzie en uitspraken van Ṣaḥābah.
  • Geeft handelingsnormen en voorziet elk vers van een titel.
• Tafsīr Ibn Kathīr
  • Richt zich op uitleg met Qur’ān-verzen, ḥadīth en uitspraken van Ṣaḥābah.
  • Baseert zich grotendeels op al-Ṭabarī.
  • Bekritiseert zwakke silsilah en legt nadruk op taalkundige aspecten.
• Lubāb al-Taʾwīl fī Maʿānī al-Tanzīl van ʿAlī ibn Muḥammad (al-Khāzin).
  • Bevat enkele zwakke overleveringen, waardoor sommigen zijn werk dichter bij tafsīr bi’l-raʾy plaatsen.
  • Toch volgt hij in essentie de lijn van tafsīr bi’l-maʾthūr.

Tafsīr bi’l-Raʾy

Definitie

Tafsīr bi’l-Raʾy betekent exegese van de Qur’ān op basis van zelfstandig oordeel en menselijke opinie. Het gaat om verduidelijking van de betekenissen van Qur’ān-verzen door middel van ijtihād.

Standpunten van moslimgeleerden

Tegenstanders:

1. Niet toegestaan omdat men spreekt over Allāh Ta’ālā op basis van persoonlijke opinie zonder Qur’ān of Sunnah.
2. Niemand kan de verzen beter uitleggen dan de Profeet ﷺ.
3. Uitleg zonder diepgaande kennis van inhoud, stijl en grammatica van de Qur’ān is ontoelaatbaar.
4. De Profeet ﷺ waarschuwde dat wie de Qur’ān op basis van een onjuiste opinie uitlegt, zijn plaats in de hel heeft.

Voorstanders:

1. Definiëren raʾy als ijtihād, wat in de Islam is toegestaan.
2. De Profeet ﷺ heeft niet alle verzen uitgelegd.
3. Sommige verzen, zoals die over Rūḥ (geest), hebben meerdere betekenissen.
4. Het feit dat sommige metgezellen geen ijtihād uitoefenden, betekent niet dat het verboden is.

Kern van het verschil

Het verschil van mening komt voort uit de rijkdom van de Arabische taal, waarin woorden meerdere betekenissen kunnen hebben. Tafāsīr zijn vaak gebaseerd op de specialisatie van de mufassir (exegeet).

Voorbeeld: Het woord bay in de context van wuḍūʾ (rituele wassing).

• Eén Imām zegt dat masḥ kan met één vinger op enkele haarlokjes.
• Een andere Imām zegt dat het met alle vingers moet over enkele haarlokjes.
• Een derde Imām zegt dat het met beide handen moet, vanaf het voorhoofd tot de nek.

Voorwaarden voor ijtihād

• Grondige kennis van Qur’ān-wetenschappen, geloofsleer en thematische onderwerpen (zoals strafrecht, ethiek).
• Benoeming door een Raad van ʿUlamāʾ.

Belangrijke werken van tafsīr bi’l-raʾy

1. al-Zamakhsharī – al-Kashshāf ʿan Ḥaqā’iq al-Tanzīl wa ʿUyūn al-Aqāwīl fī Wujūh al-Taʾwīl
   • Focus op welsprekendheid van de Qur’ān.
   • Wijst vaak op Israʾīliyyāt.
   • Weinig invloed vanwege zijn Muʿtazilietische achtergrond.
2. al-Rāzī – Mafātīḥ al-Ghayb
   • Bekritiseert de Muʿtazilieten.
   • Verwijst naar christelijke theologische debatten.
   • Sterk gericht op taalkundige aspecten.
   • Vaak bekritiseerd vanwege zijn methodiek.
3. al-Ālūsī – Rūḥ al-Maʿānī fī Tafsīr al-Qur’ān al-ʿAẓīm wa’l-Sabʿ al-Mathānī
   • Baseert zich op uitspraken van geleerden na de Tābiʿīn en Tābiʿī al-Tābiʿīn.
   • Sterk gericht op retorica en welsprekendheid.
   • Verwijst veel naar de vier soennitische wetscholen.
   • Bekritiseert Israʾīliyyāt.

Tafsīr al-ishārī

Definitie

Tafsīr al-ishārī is exegese van de Qur’ān op basis van een symbolische benadering. Het is gebaseerd op al-hawāʾ (figuurlijke uitleg) en wordt ook wel tafsīr al-Sufi genoemd. De meeste uitleggers van deze methode zijn mystici (Ṣūfiyyah).

Soorten soefi’s

1. Soefi’s gebaseerd op Qur’ān en Sunnah – zij richten hun leven op ʿibādah (aanbidding) en vrijwillige gebeden. Dit wordt gezien als het echte soefisme.
2. Soefi’s met eigen denkbeelden – zij interpreteren de Islam naar persoonlijke inzichten, zonder zich te baseren op methoden van islamgeleerden.

Standpunten over deze methode

• Verboden:
  1. Het is niet toegestaan om de Qur’ān uit te leggen op basis van symbolen in bepaalde āyāt.
  2. Mystieke interpretaties kunnen leiden tot verdraaiing van de betekenis.
  3. Voorbeeld: sommigen interpreteren het woord ṣalāt als dhikr (herinnering) en niet als het verplichte gebed.
• Toegestaan onder voorwaarden:
  1. Tafsīr al-ishārī is een figuurlijke uitleg gebaseerd op symbolen die voor soefi’s zichtbaar zijn.
  2. De Qur’ān moet symbolisch geleerd worden om verborgen kennis te begrijpen.
  3. Voorwaarden:
     • Mag niet in strijd zijn met de bedoelingen van Qur’ān-verzen.
     • Mag niet in strijd zijn met Arabische grammatica.
     • Mag niet in strijd zijn met logica.

Belangrijkste werken van tafsīr al-ishārī

1. al-Tustarī – al-Qur’ān al-ʿAẓīm
   • Voldoet aan de soennitische Islam.
   • Behandelt reiniging van de ziel en interpretatie van de BasmAllāh-formule.
2. Ibn ʿArabī – Tafsīr Ibn ʿArabī
   • Metaforische uitleg gebaseerd op onthullingen van Qur’ān-geheimen.
   • Voorbeeld: het woord Baqarah duidt volgens hem op de dierlijke ziel, niet op de koe.
3. al-Ālūsī – Rūḥ al-Maʿānī fī Tafsīr al-Qur’ān al-ʿAẓīm wa’l-Sabʿ al-Mathānī
   • Gebaseerd op tafsīr bi’l-raʾy, maar ook toegepast op de symbolische methode.
   • Sterk gericht op retorica en welsprekendheid.

Tafsīr al-Fiqhī

Definitie

Tafsīr al-fiqhī is exegese van de Qur’ān op basis van rechtsgeleerdheid. Deze methode is sterk beïnvloed door de vier soennitische wetscholen: Ḥanafī, Shāfiʿī, Ḥanbalī en Mālikī. Elke school ontwikkelde eigen regels die door mufassirīn (exegeten) worden gebruikt bij het afleiden van voorschriften (al-aḥkām al-fiqhiyya) uit de Qur’ān.

• Al-aḥkām al-fiqhiyya: rechtsgeleerde voorschriften.
• Qawāʿid fiqhiyya: rechtsgeleerde regels.

Ontstaansgeschiedenis

• Deze methode ontstond door de onduidelijkheid van bepaalde Qur’ān-verzen, vooral die over geloofsleer (ʿaqīdah) en praktische voorschriften zoals ṣalāt, ṣawm, zakāt, ḥajj, erfrecht, koop en verkoop, huwelijk en echtscheiding.
• Het afleiden van rechtsgeleerde voorschriften was beperkt tot de mufassir, die zijn oordeel zelfstandig vormde op basis van Qur’ān en Sunnah.
• Na de Profeet ﷺ zetten zijn metgezellen deze traditie voort, gebaseerd op Qur’ān, Sunnah, hun ijtihād en kennis van de Arabische taal.

Voorbeeld van meningsverschil

Het vers 2:228 over de ʿiddah (wachttijd) van verstoten vrouwen leidde tot verschil van mening:

• ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb, Ibn Masʿūd en ʿAlī: drie perioden waarin de vrouw niet menstrueerde (al-thur).
• Ibn ʿUmar, Saʿīd ibn Sābit en ʿĀishah: drie menstruatiecycli (ḥayḍ).
• Het verschil draait om de betekenis van het woord qurūʾ, dat zowel thur (periode zonder menstruatie) als ḥayḍ (menstruatie) kan betekenen.

Moderne ontwikkeling

Vandaag de dag wordt intensief gestudeerd op het ontwikkelen van nieuwe regels, vooral met betrekking tot de situatie van moslimminderheden in het Westen.

Belangrijke werken van tafsīr al-fiqhī

1. al-Jaṣṣāṣ – Aḥkām al-Qur’ān
   1. Ḥanafī mufassir.
   1. Verdeelt Qur’ān-verzen in categorieën op basis van chronologische volgorde van de suwār.
2. al-Qurṭubī – al-Jāmiʿ li-Aḥkām al-Qur’ān
   1. Baseert zijn interpretatie op Qur’ān, Sunnah, uitspraken van de metgezellen en de vier imams van de wetscholen.
   1. Wordt beschouwd als een van de meest gezaghebbende werken in fiqh-gebaseerde tafsīr.

Bronnen

• Abū Bakr al-Sijistānī. (z.d.). Gharīb al-Qur’ān.
• Abū Dāwūd. (z.d.). Sunan Abī Dāwūd.
• Abū Ḥayyān al-Gharnāṭī. (z.d.). Al-Baḥr al-Muḥīṭ.
• Abū ʿUbayd al-Qāsim ibn Salām. (z.d.). Nāsikh al-Qur’ān wa mansūkh.
• Abū ʿUbaydah. (z.d.). Gharīb al-Qur’ān.
• Aḥmad ibn Ḥanbal. (z.d.). Musnad Aḥmad ibn Ḥanbal.
• Aḥmad Razā Khān al-Barelwī. (z.d.). Tafsīr-e-Aḥmad Razā.
• al-Ālūsī. (z.d.). Rūḥ al-Maʿānī fī Tafsīr al-Qur’ān al-ʿAẓīm wa’l-Sabʿ al-Mathānī.
• al-Bayḍāwī. (z.d.). Anwār al-Tanzīl wa Asrār al-Taʾwīl.
• al-Bukhārī. (z.d.). Ṣaḥīḥ al-Bukhārī.
• al-Farrāʾ. (z.d.). Maʿānī al-Qur’ān.
• al-Jaṣṣāṣ. (z.d.). Aḥkām al-Qur’ān.
• al-Khāzin, ʿAlī ibn Muḥammad. (z.d.). Lubāb al-Taʾwīl fī Maʿānī al-Tanzīl.
• al-Nasāʾī. (z.d.). Sunan al-Nasāʾī.
• al-Qurṭubī. (z.d.). al-Jāmiʿ li-Aḥkām al-Qur’ān.
• al-Rāzī. (z.d.). Mafātīḥ al-Ghayb.
• al-Shāfiʿī. (z.d.). Aḥkām al-Qur’ān.
• al-Suyūṭī. (z.d.). Al-Durr al-Manthūr.
• al-Ṭabarī / Ibn Jarīr al-Ṭabarī. (z.d.). Jāmiʿ al-Bayān ʿan Taʾwīl Āy al-Qur’ān.
• al-Tustarī. (z.d.). al-Qur’ān al-ʿAzīm.
• al-Zamakhsharī. (z.d.). al-Kashshāf ʿan Ḥaqāʾiq al-Tanzīl wa ʿUyūn al-Aqāwīl fī Wujūh al-Taʾwīl.
• al-Zurqānī. (z.d.). Manāhil al-ʿIrfān fī ʿUlūm al-Qur’ān.
• Badr al-Dīn al-Zarkashī. (z.d.). al-Burhān fī ʿUlūm al-Qur’ān.
• Ibn ʿAbbās. (z.d.). Overleveringen inzake tafsīr.
• Ibn ʿArabī. (z.d.). Tafsīr Ibn ʿArabī.
• Ibn al-Jawzī. (z.d.). Tafsīr-werken.
• Ibn Ḥibbān. (z.d.). Ṣaḥīḥ Ibn Ḥibbān.
• Ibn Kathīr. (z.d.). Tafsīr Ibn Kathīr.
• Ibn Mājah. (z.d.). Sunan Ibn Mājah.
• Ibn Mardawayh. (z.d.). Tafsīr Ibn Mardawayh.
• Ibrāhīm Razā Khān. (z.d.). Tafsīr-werken.
• Ibrāhīm Razā Khān al-Qādrī. (z.d.). Tafsīr-e-Ibrāhīm Razā.
• Jalāl al-Dīn al-Suyūṭī. (z.d.). al-Itqān fī ʿUlūm al-Qur’ān.
• Mālik ibn Anas. (z.d.). Muwattaʾ Mālik.
• Muslim ibn al-Ḥajjāj. (z.d.). Ṣaḥīḥ Muslim.
• Panipati. (z.d.). Tafsīr Mazharī.
• Saʿīd ibn Zubayr. (z.d.). Tafsīr-werken.
• Shuʿbah ibn al-Ḥajjāj. (z.d.). Overleveringen inzake tafsīr.
• Sunny. (z.d.). Betekenis van vertaling en tafsīr van de Qur’ān.
• Sufyān ibn ʿUyayna. (z.d.). Overleveringen inzake tafsīr.
• Wakīʿ ibn al-Jarrāḥ. (z.d.). Overleveringen inzake tafsīr.
• Ṣaḥābah. (z.d.). Tafsīr al-Qur’ān bi’l-Qur’ān.
• Tābiʿīn. (z.d.). Tafsīrtraditie gebaseerd op Ṣaḥābah.
• Klassieke islamitische bronnen. (z.d.). Methoden en voorwaarden van Qur’ān-exegese.
• Klassieke islamitische bronnen. (z.d.). Meningsverschillen over de ʿiddah en fiqh-gebaseerde tafsīr.

Lees ook Inleiding Uloom Tafsir >>>