Vergelijkende Studie gemaakt van kwalificaties van een rechter onder Islamitische Jurisprudentie en Westerse Jurisprudentie aan de hand van Nederlands rechtsfilosofie en wetenschap en het werk van Justice ® Prof. Dr. Munir Ahmad Mughal, Universiteit van Punjab, het Hooggerechtshof van Lahore, hoogleraar rechten Punjab Judicial Academy.

Inleiding

Een rechter vervult een centrale rol binnen zowel de islamitische als de westerse jurisprudentie, maar de onderliggende normen, rechtsbronnen en rolopvattingen verschillen fundamenteel. Binnen de islamitische rechtsorde is de rechter — vaak aangeduid als qāḍī — primair belast met het toepassen van Allāhs richtlijnen zoals vervat in de Sharīʿah, gebaseerd op de Heilige Qur’ān, de Sunnah, en afgeleide rechtsprincipes zoals qiyās (analogie) en ijmāʿ (consensus). Zijn taak is niet louter juridisch, maar ook moreel en spiritueel: hij is hoeder van rechtvaardigheid in overeenstemming met de goddelijke wil. De ethiek en integriteit van de rechter zijn essentieel, zoals uitvoerig behandeld in klassieke werken als Adāb al-Qāḍī van al-Khaṣṣāf en al-Māwardī, waarin eigenschappen als taqwā (godsbewustzijn), onpartijdigheid (ʿadl) en procedurele rechtvaardigheid centraal staan (al-Khaṣṣāf, 1324/1906; al-Māwardī, 1996; Ariel, 2024).

In de westerse jurisprudentie daarentegen is de rechter een functionaris binnen een seculier rechtssysteem, waarin het recht voortkomt uit democratische wetgeving, jurisprudentie en rechtsbeginselen zoals legaliteit, proportionaliteit en onafhankelijkheid. De rechter is gebonden aan het positieve recht en opereert binnen een institutioneel kader dat de scheiding der machten waarborgt.

Hoewel beide systemen streven naar rechtvaardigheid, verschillen ze in hun epistemologische grondslagen, rechtsbronnen en de verhouding tussen recht, moraal en religie. Deze vergelijking biedt waardevolle inzichten in de rol van de mens als interpretator en uitvoerder van recht binnen uiteenlopende beschavingsmodellen.

De mens als drager van recht en orde: Een vergelijkende inleiding op staatsstructuur en rechtsfilosofie.

Om de zaken van een staat in de moderne context te regelen, zijn er drie organen: de wetgevende macht, de uitvoerende macht en de rechterlijke macht. Geen enkele staat bestaat zonder gedragsregels. Vandaar dat er recht is, en daarachter schuilt een rechtswetenschap: jurisprudentie, of in islamitische termen ʿIlm Uṣūl al-Fiqh (al-Juwaynī, 1996; Kamali, 2003).

Wat de bron ook moge zijn — actief of passief — het zijn uiteindelijk menselijke wezens die alle staatszaken uitvoeren. De administratieve plaatsvervanger van een koning of magistraat is een mens; de leden van de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht zijn eveneens mensen. De heerser, de raadgevers en de tolken: allen zijn mensen. Daarom is de studie van de mens vanuit alle hoeken essentieel op elk terrein van deze wereld (al-Māwardī, 1996).

Het valt niet te ontkennen dat deze wereld de schepping is van één Schepper, en dat zij op vele manieren bestaat en in stand wordt gehouden — bekend of onbekend, zichtbaar of verborgen — door de Schepper, op basis van degelijke wetenschappelijke en nauwkeurige principes. Evenmin valt te ontkennen dat de mens een fundamentele eenheid vormt binnen de menselijke samenleving. Wanneer individuen zonder doel samenkomen, vormen zij een menigte. Pas wanneer zij georganiseerd worden, ontstaat er een samenleving met regels en voorschriften die nageleefd moeten worden.

Er bestaat geen twijfel over het onderscheid tussen onwetendheid en bewustzijn: zij zijn niet gelijk. Mensen beschikken over vermogens in verschillende gradaties en hanteren uiteenlopende benaderingen, zelfs als het doel hetzelfde is. Het is waar dat vergissen menselijk is en perfectie goddelijk (al-insān akhṭāʾ wa Allāh kāmil).

De mensheid is verdeeld in hen die wel en niet in Allāh Ta’ālā geloven, en zelfs binnen deze groepen bestaan verdere onderverdelingen. Toch is co-existentie een feit. Problemen zijn talrijk en divers — eenvoudig en complex — en het zijn mensen die de taak hebben ze op te lossen, snel of langzaam.

Er bestaan universele waarheden: de zon komt op in het oosten en gaat onder in het westen; water bevriest bij nul graden Celsius en kookt bij honderd graden; het stroomt naar beneden, gas verspreidt zich overal. Elementen hebben vaste atoomnummers en gewichten. Alles functioneert binnen een universeel systeem — en de mens vormt daarop geen uitzondering. Integendeel, de mens bezit meerdere interne systemen die dag en nacht autonoom functioneren.

Geschillen ontstaan om vele redenen, waarvan bloed, eigendom en eer de belangrijkste zijn. Rechten en plichten zijn wederzijds. Overtredingen leiden tot conflicten, en die vereisen het bestaan van een rechtssysteem in elke samenleving. Een lid van zo’n systeem wordt in het Nederlands een rechter genoemd, en in het Arabisch een qāḍī. De nomenclatuur mag verschillen, maar de functie blijft gelijk: het beslechten van geschillen tussen partijen in overeenstemming met de wet (al-Khaṣṣāf, 1324/1906; al-Māwardī, 1996).

Methodologieën

De methodologie van het Nederlands recht is pluralistisch en normatief van aard, met een focus op interpretatie, systematisering en toepassing van rechtsbronnen zoals wetgeving, jurisprudentie en doctrine.

Kernaspecten van de Nederlandse rechtsmethodologie

De methodologie van het Nederlands recht — ook wel rechtswetenschappelijke methodologie genoemd — kent geen uniforme aanpak, maar omvat verschillende benaderingen afhankelijk van het doel van het onderzoek. De belangrijkste kenmerken zijn:

1. Normatief-juridische methode (klassiek)

• Richt zich op het analyseren en systematiseren van geldend recht.
• Gebruikt bronnen als wetgeving, jurisprudentie en rechtsleer.
• Doel: het beantwoorden van rechtsvragen door interpretatie van rechtsnormen.
• Veelgebruikt in scripties, adviezen en rechterlijke uitspraken.

2. Rechtsvergelijkend onderzoek

• Vergelijkt Nederlandse rechtsregels met die van andere rechtsstelsels.
• Doel: inzicht verkrijgen in alternatieve oplossingen of de uniciteit van het Nederlandse recht.
• Belangrijk bij harmonisatie van recht binnen de EU of internationaal privaatrecht.

3. Empirisch-juridisch onderzoek

• Gebruikt sociale wetenschappelijke methoden (zoals interviews, statistiek) om het functioneren van het recht in de praktijk te analyseren.
• Voorbeeld: effectiviteit van wetgeving of gedrag van rechters.

4. Interdisciplinair onderzoek

• Combineert juridische analyse met inzichten uit filosofie, economie, sociologie of psychologie.
• Voorbeeld: rechtseconomie of rechtsfilosofie.

5. Doctrinair en systematisch

• Veel nadruk op consistentie, coherentie en systematiek binnen het rechtsstelsel.
• Juristen construeren vaak een “dogmatisch systeem” waarin rechtsregels logisch met elkaar verbonden zijn.

Basis bronnen en literatuur

• Wetgeving: Grondwet, Burgerlijk Wetboek, Strafwet, bestuursrechtelijke regelingen.
• Jurisprudentie: Uitspraken van de Hoge Raad en lagere rechters.
• Doctrine: Artikelen, handboeken en commentaren van rechtsgeleerden.
• Internationale bronnen: EU-recht, EVRM, verdragen.

De methodologie van het islamitisch recht

De methodologie van het islamitisch recht heet ʿIlm Uṣūl al-Fiqh en vormt de systematische wetenschap achter het afleiden, interpreteren en toepassen van rechtsregels uit de primaire bronnen: de Heilige Qur’ān en de Sunnah.

Kernaspecten van de islamitische rechtsmethodologie (Uṣūl al-Fiqh)

1. Definitie en doel

• Uṣūl al-Fiqh betekent letterlijk “de wortels van het recht” en vormt de methodologische basis voor het afleiden van aḥkām (rechtsregels).
• Het doel is om op een verantwoorde manier juridische oordelen te extraheren uit de openbaring, met behulp van taal, logica en systematiek.

2. Primaire bronnen

• Qur’ān: de ultieme bron van goddelijke wetgeving.
• Sunnah: de overgeleverde uitspraken, handelingen en goedkeuringen van de Profeet ﷺ.
• Uṣūl al-Fiqh onderzoekt hoe deze bronnen correct geïnterpreteerd worden, inclusief taalkundige principes zoals:
  • ʿĀmm (algemeen) vs. Khāṣṣ (specifiek)
  • Mutlaq (onvoorwaardelijk) vs. Muqayyad (voorwaardelijk)
  • Ḥaqīqī (letterlijk) vs. Majāzī (metaforisch)

3. Secundaire bronnen en afleidingsmethoden

• Ijmāʿ (consensus van geleerden)
• Qiyās (analoge redenering)
• Istihsān (juridische voorkeur)
• Maṣlaḥah (publiek belang)
• ʿUrf (gewoonte)
• Deze bronnen worden alleen gebruikt als ze niet in strijd zijn met de primaire bronnen.

4. Methoden van afleiding

• Ibārat al-Naṣṣ: expliciete betekenis van de tekst.
• Ishārat al-Naṣṣ: impliciete aanwijzingen.
• Dalālat al-Naṣṣ: redenering op basis van de geest van de tekst.
• Iqtidhāʾ al-Naṣṣ: noodzakelijke implicaties van de tekst.

5. Rol van de mujtahid

• Een mujtahid is een rechtsgeleerde die bekwaam is in ijtihād (juridisch redeneren).
• Hij moet diepgaande kennis hebben van de Arabische taal, de Qur’ān, de Sunnah, en de methodologie van uṣūl om nieuwe kwesties te beoordelen.

6. Doel en filosofie

• Het islamitisch recht is normatief én moreel: het streeft naar rechtvaardigheid (ʿadl), barmhartigheid (Raḥmah) en het welzijn van de samenleving (maṣlaḥah) in overeenstemming met de goddelijke wil.

Interpretatiemethoden van wetsartikelen

In het Nederlands recht worden methoden gebruikt om wettelijke bepalingen te duiden en toe te passen in concrete gevallen.

Overzicht van de belangrijkste Nederlandse interpretatiemethoden

Interpretatiemethode	Kernprincipe
Grammaticale (taalkundige)	Uitleg op basis van de letterlijke betekenis van woorden in de wet.
Systematische	Betekenis afgeleid uit de plaats van de bepaling binnen het gehele rechtsstelsel.
Wetshistorische	Uitleg op basis van de bedoeling van de wetgever bij totstandkoming (parlementaire geschiedenis).
Teleologische (doelgerichte)	Interpretatie in het licht van het doel of de strekking van de wet.
Anticiperende	Uitleg in het licht van toekomstige of verwachte wetgeving.
Rechtsvergelijkende	Uitleg met behulp van vergelijkingen met andere rechtsstelsels.
Precedentenbenadering	Uitleg op basis van eerdere rechterlijke uitspraken (jurisprudentie).
Functionele of pragmatische	Gericht op praktische toepasbaarheid en maatschappelijke gevolgen.

Doel van deze classificatie

Deze methoden helpen rechters, juristen en beleidsmakers om:

• onduidelijke of open normen te verduidelijken;
• consistentie en coherentie binnen het recht te waarborgen;
• rechtvaardige en maatschappelijk verantwoorde uitspraken te doen.

Interpretatiemethoden in de islam

Deze methoden zijn functioneel vergelijkbaar met de grammaticale, systematische en teleologische benaderingen uit het Nederlands recht. Deze methoden zijn echter diep verankerd in de theologische en taalkundige traditie van de uṣūl al-fiqh (rechtsmethodologie).

Overzicht van interpretatiemethoden in de islamitische rechtswetenschap (uṣūl al-fiqh)

Islamitische methode	Vergelijkbare westerse methode	Beschrijving
Ẓāhir al-Naṣṣ (letterlijke betekenis)	Grammaticale interpretatie	Uitleg op basis van de expliciete, taalkundige betekenis van de tekst.
Dalālat al-Naṣṣ (impliciete betekenis)	Systematische of contextuele interpretatie	Betekenis afgeleid uit de structuur, volgorde of context van de tekst.
Ishārat al-Naṣṣ (aanduiding door implicatie)	Functionele interpretatie	Juridische betekenis die logisch voortvloeit uit de tekst, zonder expliciet te zijn.
Iqtidhāʾ al-Naṣṣ (noodzakelijke implicatie)	Teleologische interpretatie	Wat noodzakelijkerwijs uit de tekst volgt om het doel van de wet te realiseren.
Qiyās (analogie)	Rechtsvergelijking of analogie	Toepassing van een bestaande regel op een nieuw geval met gelijke ratio legis.
Istidlāl (juridische redenering)	Doelgerichte of pragmatische interpretatie	Gebruik van redelijke afleiding bij afwezigheid van expliciete teksten.
Istinbāṭ (deductieve afleiding)	Dogmatische systematiek	Afleiden van regels uit meerdere bronnen via logische en linguïstische analyse.
Taʿlīl (juridische motivering)	Teleologische interpretatie	Het zoeken naar de ratio (ʿillah) achter een regel om deze toe te passen of te beperken.

Klassieke bronnen die deze methoden behandelen

• al-Juwaynī – al-Burhān fī Uṣūl al-Fiqh
• al-Ghazālī – al-Mustaṣfā
• al-Shāṭibī – al-Muwāfaqāt (vooral over maqāṣid al-Sharīʿah, de doelen van de wet)
• Ibn al-Qayyim – Iʿlām al-Muwaqqiʿīn (praktische toepassing van interpretatieprincipes)

Belangrijk onderscheid

• In de islamitische rechtsmethodologie is taalkundige precisie cruciaal, omdat de Qur’ān als goddelijke openbaring wordt beschouwd.
• Doelgerichte interpretatie (maqāṣid) is toegestaan, maar alleen binnen de grenzen van de tekstuele en consensusbronnen.
• Ijtihād (juridisch redeneren) is voorbehouden aan bevoegde geleerden (mujtahidīn) met diepgaande kennis van taal, bronnen en methodologie.

Adāb al-Qāḍī (Islamic Legal and Judicial System)

Verschillen in westerse en islamitische concepten van het Nederlandse rechtssysteem

1. Doel van rechtsbedeling: Westers recht waarborgt individuele vrijheid en rechten. Islamitisch recht streeft naar moreel-juridisch evenwicht: ieder krijgt wat hem rechtens toekomt (ḥaqq) volgens de Sharīʿah (Kamali, 2008).
2. Handhaving en vergelding: In het Westen handhaaft de staat het recht via geweldsmonopolie. In de islam is muqābalah (vergelding) gebaseerd op evenredigheid: al-jazāʾ min jins al-ʿAmal (beloning of straf naar aard van de daad) (Qur’ān 42:40).
3. Civiel en strafrecht: Beide systemen kennen civiel- en strafrechtelijke domeinen, maar verschillen in grondslagen en doelen.
4. Doel van straf: In het Westen ligt de nadruk op preventie en rehabilitatie. In de islam is straf ook een daad van rechtvaardigheid en afschrikking (zajr), (al-Māwardī, 1996).
5. Vier strafdoelen: Beide systemen erkennen: uitroeiing van misdaad, preventie, afschrikking, en hervorming.
6. Burgerlijk recht en kerntaak rechtbanken: Herstel van rechten en geschilbeslechting zijn centrale functies in beide systemen.
7. Secundaire taken rechtbanken: In de islam omvatten deze o.a. voogdij, familiegeschillen, en ijtihād bij lacunes in de tekstuele bronnen (al-Khaṣṣāf, 1324/1906).
8. Bronnen en veranderlijkheid: Westers recht is mensgericht en veranderlijk. Islamitisch recht is theocentrisch, met de Qur’ān en Sunnah als onveranderlijke basis (al-Juwaynī, 1996).
9. Heersers en menselijke verlangens: Islamitisch recht is onafhankelijk van politieke macht en onderwerpt begeerten aan goddelijke richtlijnen (Qur’ān 5:8).
10. Moraliteit: In de islam is moraal intrinsiek aan het recht. “Wie bedriegt, behoort niet tot ons” (Ṣaḥīḥ Muslim, 102).
11. Efficiëntie en kosten: Islamitisch recht streeft naar snelle, toegankelijke rechtspraak (qaḍāʾ mubashir), in tegenstelling tot het vaak trage en dure westerse systeem.
12. Getuigenstandaard: Islamitisch recht stelt eisen aan getuigen: betrouwbaarheid, rechtschapenheid (ʿadālah), en afwezigheid van belangenverstrengeling (Qur’ān 24:4).
13. Strafrechtelijke bescherming en beperkingen: Islamitisch recht kent geen immuniteit voor criminelen, en legt blijvende beperkingen op aan lasteraars (Qur’ān 24:4). Qiṣāṣ en diyah zijn rechten van slachtoffers of erfgenamen, niet van de staat.
14. Kwalificaties van rechters: In de islam moet een qāḍī moslim zijn, volwassen, rechtschapen, en bekwaam in ijtihād (al-Māwardī, 1996).
15. Gerechtelijk beleid: De brief van ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb aan Abū Mūsā al-Ashʿarī is een klassiek voorbeeld van islamitisch juridisch beleid en rechterlijke ethiek (Ibn al-Qayyim, 2003).

Ḥazrat ‘Umar Farooq-e-Aʿẓam

Het meesterwerk van het gerechtelijk beleid in de islamitische geschiedenis is de brief geschreven door Ḥazrat ‘Umar Farooq-e-Aʿẓam aan Ḥazrat Abu Musa al-Ashʿarī (raḍiyAllāhu ʿanhumā). Het luidt als volgt: “Allāh Ta’ālā is het Begin, de Weldadige, de Barmhartige. En voorwaar, de rechtspraak is een beslissende verordening (van Allāh Ta’ālā) en het is een praktijk van de Heilige Profeet Mohammed ﷺ die is gevolgd, dus is het een Sunnah die nooit is verlaten.). En wanneer de partijen uw zaak voor u brengen, begrijp dan alle aspecten ervan volledig. En voorwaar, een recht dat niet af te dwingen is, is nutteloos. Behoud gelijkheid tussen de mensen [procederende openbare dus partijen] door hen onder ogen te zien in uw zitting, en in uw berechting, zodat geen enkel invloedrijk persoon een hoop kan hebben op uw neiging tot hem en geen zwak persoon hopeloos zou moeten worden in de kwestie van het krijgen van gerechtigheid van u. Het bewijs ligt bij de eiser, terwijl de eed ligt bij degene die de aanspraak maken op iets. En de verzoening is toegestaan tussen de mensen, behalve een verzoening die een wettige als onwettig maakt of die een onwettig als wettig maakt. Er is geen verbod om je eerdere beslissing te herinneren als je later de ware feiten leert kennen, omdat de waarheid niet leeg wordt en vast blijft staan en het beter is om terug te keren naar de waarheid dan in de valsheid te blijven. Grondige meetinstrument en begrip! Grondige meetinstrument en begrip! Met betrekking tot [elk probleem waarover] je verstoring in je hart voelt, ontdek dan in zo’n situatie de vergelijkbare en op elkaar lijkende precedenten. Evalueer de zaken dus door de analogie en neem het oordeel aan dat voor Allāh Ta’ālā het meest aangenaam is en dat ik het meest in overeenstemming ben met de waarheid en de gerechtigheid. Aan elke persoon, aanwezig of afwezig, die uitstel vraagt, verleen hem hetzelfde. Als de eiser het bewijs levert, krijgt hij het recht en als hij faalt, kunt u de zaak tegen hem beslissen. Het zou passender zijn om dit te doen wanneer er een rechtvaardig excuus beschikbaar is met een partij en het zou dienen als een licht in de duisternis. Alle moslims zijn verdienstelijke getuigen tegen elkaar behalve een persoon op wie de straf was uitgevoerd; of een persoon die eerder een valse getuige is geweest; of over wie er twijfel bestaat om partijdig te zijn vanwege vriendschap of relatie. Er is geen getuigenis van een persoon tegen wie er een bewijs van beschuldiging is geweest. Allāh Ta’ālā is de Hoeder van al je geheimen. En Allāh Ta’ālā heeft de straf van jullie weggehouden op basis van bewijs en eden. Vermijd toorn en verstoring. Voel je niet geagiteerd door de mensen. En Vermijd simulatie voor de rechtzoekenden. En voorwaar, de rechtsbedeling is de gelegenheid van de uitvoering van het recht (ḥaqq) waarvoor Allāh Ta’ālā je een rijke beloning zal geven en je een goede vergoeding zal geven. En iemand wiens bedoeling duidelijk is over dat wat de waarheid is. En iemand die zich aan dit gedrag [van zuiverheid van intentie] houdt, Allāh Ta’ālā siert hem. En iemand die zichzelf versiert omwille van de show aan het volk, hoewel Allāh Ta’ālā weet dat zijn hart niet in overeenstemming is met zijn uiterlijke versiering, brengt Allāh Ta’ālā hem te schande. Dus, wat vindt u van de beloning van Allāh Ta’ālā met betrekking tot wat Hij hier als voeding toekent en van schatten van Zijn barmhartigheid in het Hiernamaals?  Groet.”

Bronnen

• Ariel, N. Y. (2024). Adāb al-Qāḍī: Shared juridical virtues of Judaic and Islamic leadership. Religions, 15(8), 891. https://doi.org/10.3390/rel15080891
• Dogan, R. (2014). Usul al-Fiqh: Methodology of Islamic jurisprudence. Tughra Books.
• Hallaq, W. B. (2009). Sharīʿah: Theory, practice, transformations. Cambridge University Press.
• Ibn al-Qayyim, M. (2003). Iʿlām al-Muwaqqiʿīn ʿan Rabb al-ʿĀlamīn (Vols. 1–4). Beirut: Dār Ibn Ḥazm.
• Ibn Khaldūn. (2005). The Muqaddimah: An introduction to history (F. Rosenthal, Trans.). Princeton University Press.
• Kamali, M. H. (2003). Principles of Islamic jurisprudence (Rev. ed.). Cambridge: Islamic Texts Society.
• Kamali, M. H. (2008). Sharīʿah law: An introduction. Oxford: Oneworld Publications.
• al-Juwaynī, A. al-Ḥ. (1996). Al-Burhān fī Uṣūl al-Fiqh (M. A. al-Kubaysī, Ed.). Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah.
• al-Khaṣṣāf, A. B. (2005). Adāb al-Qāḍī: Islamic legal and judicial ethics (U. F. Abd-Allah, Trans.). Kuala Lumpur: IBFIM.
• al-Khaṣṣāf, A. B. A. (1324/1906). Adāb al-Qāḍī (M. Ḥ. al-Kutubī, Ed.). Cairo: Maṭbaʿat al-Saʿādah.
• al-Māwardī, A. H. (1996). Al-Aḥkām al-Sulṭāniyya: The laws of Islamic governance (A. Khurshid, Trans.). London: Ta-Ha Publishers.
• al-Māwardī, A. al-Ḥ. (1996). Adāb al-Qāḍī. In Al-Aḥkām al-Sulṭāniyyah (pp. 95–130). Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah.
• al-Māwardī, A. al-Ḥ. (1996). Al-Aḥkām al-Sulṭāniyyah. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah.
• Mughal, M. A. (1999). Adāb al-Qāḍī (Islamic legal and judicial system) by Imām Khassāf, commentary by Sadr al-Shahīd (Eng. trans.). Lahore: Kazi Publications.
• Sahih.nl. (2020). Usul al-Fiqh: Fundamenten en methodologie van islamitische wetgeving.
• Stichting NIRI. (2024). Uṣool al-Fiqh wetenschap.
• Tjong Tjin Tai, E., & Verbruggen, P. (2020). Onderzoeksmethoden in de rechtswetenschap: Over pluraliteit en vernieuwing. Tilburg University.
• Van Dijck, G., Snel, M., & Van Golen, T. (2022). Methoden van rechtswetenschappelijk onderzoek (2e druk). Boom Juridisch.
• LLM Legal. (z.d.). Methoden van onderzoek scriptie. LLM Legal.
• Judiciaries Worldwide. (z.d.). Islamic law overview. https://judiciariesworldwide.fjc.gov/islamic-law-and-legal-systems
• Comparative Study between Islamic and Western Law. (z.d.). Academia.edu. https://www.academia.edu/43331127/