Inleiding

De Onfeilbaarheid van de Profeten: Een Soennitisch Weerwoord tegen Laster en Misleiding

Het was zeer pijnlijk om een e-mail van een broeder te ontvangen, waarin hij mij vroeg hem te helpen bij het weerleggen van de valse beschuldigingen aan het adres van de profeten — van Ḥazrat Ādam (ʿalayhis as-salām) tot en met de Profeet Mohammed ﷺ — waarin werd beweerd dat zij zondaren en polytheïsten zouden zijn (Muʿādh Allāh). In werkelijkheid hebben de beledigingen van de profeten door afwijkende en brutale sekten ertoe geleid dat mensen openlijk belachelijke laster durven te uiten jegens deze gezegende boodschappers.

Er is zelfs een sekte ontstaan die beweert dat de profeten zondaars, polytheïsten en zelfs ongelovigen waren (moge Allāh ons beschermen!). Zij geloven dat de profeten eerst grote zondaars, polytheïsten of ongelovigen waren, en pas na hun berouw (taubah) tot profeten werden aangesteld. Deze overtuiging is in strijd met de fundamentele leer van de Ahl al-Sunnah wa-l-Jamāʿah.

Het is de plicht van elke moslim om de īmān (geloofsovertuiging) in alle profeten te bevestigen, zonder onderscheid te maken tussen hen in hun hoedanigheid als profeet. Bovendien dient men hen met diep respect te benaderen — in woord, houding en geschrift — en te geloven dat zij vrij zijn van elke zonde, groot of klein, en van elke onvolkomenheid. Deze onfeilbaarheid (ʿiṣmah) geldt zowel vóór als na hun profeetschap. Dit is een essentieel onderdeel van het geloof en behoort tot de consensus (ijmāʿ) van de geleerden van de Ahl al-Sunnah.

De profeten zijn reeds door Allāh Ta’ālā verkozen en benoemd tot profeet, nog vóór de schepping van Ādam (ʿalayhis as-salām), zoals blijkt uit de overlevering: “Ik was al profeet terwijl Ādam nog tussen klei en water was.” (Musnad Aḥmad, Ḥadīth nr. 17163, deel 4, p. 127)

De klassieke geleerde al-Taftāzānī (d. 792 AH) stelt in zijn commentaar op al-ʿAqāʾid al-Nasafiyya: “De profeten zijn vrij van grote zonden en van kleine zonden die tot minachting leiden, zowel vóór als na hun zending.” (Sharḥ al-ʿAqāʾid al-Nasafiyya, Taftāzānī, 2005, p. 125)

Ook al-Sanūsī (d. 895 AH) bevestigt in zijn werk: “Het is verplicht te geloven dat de profeten vrij zijn van ongeloof, grote zonden en kleine zonden die hun status aantasten.” (al-Sanūsī, Sharḥ al-ʿAqīdah al-Sughrā, 2004, p. 45). Deze leer is diepgeworteld in de orthodoxe islamitische traditie en wordt bevestigd door talloze andere autoriteiten, waaronder al-Bayḍāwī, al-Jurjānī en Ibn ʿĀbidīn.

De Juridische Classificatie van Grote en Kleine Zonden volgens de Ahl al-Sunnah

Het moet bekend zijn dat het nalaten van een farḍ (verplichte) of wājib (onverkort na te leven) handeling, zelfs één keer zonder geldige reden, wordt beschouwd als een grote zonde (kabīrah). Evenzo geldt het verrichten van een ḥarām (verboden) handeling als een grote zonde. Daarentegen wordt het zonder geldige reden eenmalig nalaten van een sunnah (voorschrift of handeling van de Heilige Profeet Mohammed ﷺ), uit luiheid of door de zaak licht op te vatten, beschouwd als een kleine zonde (ṣaghīrah).

Het verrichten van een handeling die als ‘liefst vermijdend’ wordt geclassificeerd, is makrūh. Echter, het gewoonlijk nalaten van de sunnah of het herhaaldelijk verrichten van een makrūh-handeling kan de status van een grote zonde bereiken. Zulke gedragingen worden beschouwd als gruweldaden onder het niveau van slechtheid, vanwege hun herhaling en minachting van de profetische praktijk.

Dit komt doordat de termen ‘groot’ en ‘klein’ zonde containerbegrippen zijn, afhankelijk van context, intentie en herhaling. Zoals gezegd wordt in spirituele kringen: “De goede daden van de vrome zijn de zonden van de muqarrabīn (intiemen van Allāh).” (al-Ghazālī, Iḥyāʾ ʿUloom al-Dīn, deel 4, p. 432)

Juridische toepassing van de Sunnah

De term sunnah wordt hier in haar juridische betekenis toegepast. Zij verwijst naar regelmatige handelingen die de Boodschapper ﷺ van Allāh Ta’ālā uitvoerde, maar soms ook bewust naliet, zodat zij niet als verplichting zouden worden opgevat. Deze sunnah-handelingen worden onderverdeeld in:

• Sunnah Muʾakkadah (benadrukte sunnah): handelingen die de Profeet ﷺ consistent uitvoerde en sterk aanbeval.
• Sunnah Ghayr Muʾakkadah (niet-benadrukte sunnah): handelingen die de Profeet ﷺ soms verrichtte of in algemene zin aanmoedigde.

De tweede categorie valt vaak onder de noemer mustaḥabb (bij voorkeur aanbevolen), en het nalaten ervan is niet zondig, tenzij het gepaard gaat met minachting of herhaling.

De profeten zijn volgens de Ahl al-Sunnah wa-l-Jamāʿah maʿṣūm

Samenvatting: De profeten zijn volgens de Ahl al-Sunnah wa-l-Jamāʿah volledig onfeilbaar (maʿṣūm), zowel vóór als na hun profetische zending. Hun vermeende fouten zijn geen zonden, maar pedagogische momenten die hun verheven status en nabijheid tot Allāh Ta’ālā benadrukken.

Juridisch-theologische analyse: Onfeilbaarheid van de profeten

De profeten (ʿalayhimus as-salām) zijn volledig vrij van grote en kleine zonden, ongeloof, gruweldaden en morele tekortkomingen, zowel vóór als na het ontvangen van het Nubuwwah-ambt. Deze leerstelling van ʿiṣmah (onfeilbaarheid) is een fundamenteel onderdeel van de geloofsleer van de Ahl al-Sunnah wa-l-Jamāʿah.

Begrippen: Zalla, Khataʾ en pedagogische berisping

• Zalla (vergissing): Een handeling waarbij de profeet de minder superieure optie kiest boven de meer gewenste (afḍal), zonder dat dit een zonde is.
• Khataʾ (niet-toerekenbare fout): Een onbedoelde handeling, zoals bij Mūsā (ʿalayhis as-salām) die per ongeluk een man doodde terwijl hij slechts wilde ingrijpen.

Zoals Imām ʿUmar al-Nasafī stelt in zijn tafsīr: “De Aʾimmah van Samarkand gebruikten het woord zalla niet voor profeten, omdat het een vorm van zonde impliceert. Zij zeggen: ‘Zij verrichtten de fāḍil en vermeden de afḍal, en werden lichtelijk berispt, omdat het nalaten van de voorkeurshandeling voor profeten gelijkstaat aan het nalaten van een wājib.’”

Spirituele dimensie: Vergissing als middel tot nabijheid

Abū Sulaymān al-Dārānī (RaḥimahuAllāh) verklaart: “Dāwūd (ʿalayhis as-salām) verrichtte een handeling die niet gunstiger was dan een wandaad. Hij zocht voortdurend toevlucht bij zijn Heer totdat hij Hem bereikte. De wandaad werd zo een middel tot nabijheid.” Deze visie benadrukt dat ogenschijnlijke fouten van profeten pedagogisch zijn en leiden tot spirituele verdieping, niet tot afbreuk van hun status.

Qurʾān en ḥadīth: Adam (ʿalayhis as-salām) en de boom

• Profeet Ādam (ʿalayhis as-salām) at van de boom uit vergeetachtigheid of door een verkeerde interpretatie van het verbod.
• Hij was in het Paradijs, dat niet als Dār al-Taklīf (verantwoordingsgebied) geldt.
• Zijn daad was geen zonde, maar een illustratie van menselijke zwakte en goddelijke vergeving.

Zoals vermeld in Ṣaḥīḥ Muslim en Tirmidhī: “Als jullie geen zonden zouden begaan, zou Allāh mensen voortbrengen die zonden begaan en vergeving zoeken, en Hij zou hen vergeven.”

De Volledige Onfeilbaarheid van de Profeten — Bescherming tegen Grote én Kleine Zonden

Volgens de Ahl al-Sunnah wa-l-Jamāʿah zijn de profeten (ʿalayhimus as-salām) volledig beschermd (maʿṣūm) tegen zowel grote als kleine zonden, vóór en na hun profetische zending. Deze bescherming omvat hun uiterlijke en innerlijke gedrag, in het openbaar en in het geheim, in ernst en in speelsheid, in tevredenheid en in woede.

Consensus van de grote imāms

Imām Qāḍī ʿIyāḍ (RaḥimahuAllāh) schrijft in zijn gezaghebbende werk al-Shifāʾ: “De meerderheid van de juristen van de Mālikī-, Shāfiʿī- en Ḥanafī-scholen zijn het erover eens dat de profeten beschermd zijn tegen alle kleine zonden, omdat het verplicht is hen tot in de kleinste details te volgen. Imām Mālik (raḍiyAllāhu ʿanhu) verklaarde zelfs dat het verplicht is dit te geloven.” (Qāḍī ʿIyāḍ, al-Shifāʾ, deel 2, p. 176)

Abū Isḥāq al-Isfarāʾīnī (d. 418 AH) stelt: “Er is geen sprake van grote noch kleine zonden bij de profeten, noch opzettelijk noch per vergissing.” (geciteerd in al-Shahrastānī, al-Milāl wa-l-Niḥāl, deel 1, p. 248)

Overlevering en navolging

Imām al-Zurqānī (RaḥimahuAllāh) schrijft in zijn commentaar op al-Qasṭallānī ’s Mawāhib al-Ladunniyyah: “De profeet is beschermd vóór en na zijn zending, in verstand, uiterlijk en innerlijk, in het geheim en in het openbaar, in alle omstandigheden. En waarom niet, wanneer de metgezellen unaniem waren in hun navolging van hem in al zijn daden?” (al-Zurqānī, Sharḥ al-Mawāhib al-Ladunniyyah, deel 4, p. 260)

Theologische precisie: al-Subkī over ‘isma

Imām Tāj al-Dīn al-Subkī (RaḥimahuAllāh) stelt in zijn Ṭabaqāt al-Shāfiʿiyyah al-Wusṭā: “De Ummah is het erover eens dat de ware ʿiṣmah (onfeilbaarheid) van de profeten betrekking heeft op zowel de overdracht van de openbaring als op hun daden, en dat zij gevrijwaard zijn van ernstige én kleine zonden, inclusief verachtelijke gedragingen en volharding in kleine fouten. Er is slechts verschil van mening over kleine zonden die hun status niet aantasten. De Muʿtazila en anderen staan deze toe, maar de voorkeur gaat uit naar de mening dat ook deze uitgesloten zijn, omdat wij de opdracht hebben gekregen hen volledig te volgen.” (al-Subkī, Ṭabaqāt al-Shāfiʿiyyah al-Wusṭā, geciteerd in al-Zurqānī, Sharḥ al-Mawāhib, deel 4, p. 260)

Qāḍī ʿIyāḍ bevestigt deze interpretatie en wijst erop dat afwijkende meningen geen basis hebben in tekstuele bronnen en leiden tot het ondermijnen van de consensus van de Ummah.

De Profeten en de Volledige Onfeilbaarheid — Zelfs Beschermd tegen Gapen

Een opmerkelijk feit dat de verheven status van de profeten (ʿalayhimus as-salām) benadrukt, wordt vermeld in het gezaghebbende werk Radd al-Muḥtār: “De profeten zijn beschermd tegen geeuwen, want geeuwen is van de Shayṭān. De beste manier om dit te stoppen is dat zodra men voelt dat men wil gapen, men onmiddellijk (in het hart) bedenkt dat de profeten nooit geeuwden en daartegen beschermd waren. Door dit te doen zal het gapen onmiddellijk stoppen.” (Radd al-Muḥtār, deel 1, p. 336). Deze overlevering toont aan dat de profeten zelfs tegen zulke subtiele menselijke neigingen als geeuwen beschermd zijn — een handeling die in de islamitische traditie wordt toegeschreven aan de invloed van Shayṭān.

Reflectie: Als de profeten beschermd zijn tegen iets ogenschijnlijk kleins als geeuwen, hoe kan men dan beweren dat zij zonden begingen of schuldig waren aan morele tekortkomingen? Dit is een logische en theologische contradictie die door de meerderheid van de geleerden van de Ahl al-Sunnah wa-l-Jamāʿah wordt verworpen.

Theologische grondslag

Allāh Subḥānahu wa Ta’ālā is de Heer en Schepper van de profeten en Zijn uitverkorenen. Hij is vrij om in Zijn Wijsheid melding te maken van hun zogenaamde ‘fouten’ op een wijze die hun verheven status niet aantast. Evenzo kunnen de profeten hun nederigheid tonen op een wijze die hun rang verhoogt in plaats van verlaagt.

Het is ons niet toegestaan om deze goddelijke pedagogiek verkeerd te interpreteren of om de profeten te beschuldigen van zonden. Wie dat doet, begeeft zich op gevaarlijk terrein. Zoals de geleerden stellen: gebrek aan respect voor een profeet, het zoeken naar fouten in hun gedrag, of het gebruiken van ongepaste taal jegens hen, kan leiden tot kufr (ongeloof).

Consensus van de geleerden

De meerderheid van de ʿulamāʾ, inclusief de aʾimmah van de vier soennitische rechtsscholen (Ḥanafī, Mālikī, Shāfiʿī en Ḥanbali), hebben de voorkeur gegeven aan de positie dat de profeten zelfs beschermd zijn tegen kleine zonden. Deze opvatting is gebaseerd op het principe dat de profeten rolmodellen zijn die tot in de kleinste details gevolgd moeten worden. Elke zonde, hoe klein ook, zou afbreuk doen aan hun voorbeeldfunctie.

Waarschuwing en smeekbede

Pas op… Pas op… Pas op, O mijn soennitische broeders en zusters!
Het tonen van disrespect jegens een profeet, het zoeken naar fouten in hun gedrag, of het gebruiken van ongepaste taal is een ernstige zaak. Het kan leiden tot ongeloof (kufr), moge Allāh ons daarvoor behoeden.

Moge Allāh Ta’ālā onze harten vullen met liefde en eerbied voor Zijn profeten. Moge Hij onze komende generaties beschermen tegen misleiding en hen standvastig houden op het pad van de waarheid, samen met degenen aan wie Hij kennis en inzicht in de islam heeft geschonken.

Āmīn, thumma Āmīn.

Bronnen

• Aḥmad ibn Ḥanbal. (n.d.). Musnad Aḥmad (Vol. 4, p. 127, Ḥadīth 17163). Dār al-Fikr.
• al-Dārānī, A. S. (n.d.). Geciteerd in al-Ghazālī, A. H. M. (2005). Iḥyāʾ ʿUlūm al-Dīn (Vol. 4, p. 432). Dār al-Minhāj.
• al-Ghazālī, A. H. M. (2005). Iḥyāʾ ʿUlūm al-Dīn (Vol. 4, p. 432). Dār al-Minhāj.
• al-Isfarāʾīnī, A. I. (n.d.). Geciteerd in al-Shahrastānī, M. (1993). al-Milāl wa-l-Niḥāl (Vol. 1, p. 248). Dār al-Maʿrifah.
• al-Mawṣilī, M. A. (2003). Radd al-Muḥtār ʿalā al-Durr al-Mukhtār (Vol. 1, p. 336). Dār al-Fikr.
• al-Nasafī, ʿU. (n.d.). Tafsīr al-Nasafī. Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah.
• al-Nawawī, Y. b. S. (2003). al-Majmūʿ Sharḥ al-Muhadhdhab (Vol. 3, p. 160). Dār al-Fikr.
• al-Qarāfī, A. b. I. (1994). al-Furūq (Vol. 2, p. 34). Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah.
• al-Sanūsī, M. b. Y. (2004). Sharḥ al-ʿAqīdah al-Ṣughrā (p. 45). Dār al-Fikr.
• al-Shāṭibī, I. (2005). al-Muwāfaqāt fī Uṣūl al-Sharīʿah (Vol. 2, p. 78). Dār Ibn ʿAffān.
• al-Subkī, T. D. (n.d.). Ṭabaqāt al-Shāfiʿiyyah al-Wusṭā. Geciteerd in al-Zurqānī, M. ʿA. (1996). Sharḥ al-Mawāhib al-Ladunniyyah (Vol. 4, p. 260). Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah.
• al-Taftāzānī, S. (2005). Sharḥ al-ʿAqāʾid al-Nasafiyyah. Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah.
• al-Tirmidhī, M. (n.d.). Jāmiʿ al-Tirmidhī. Dār al-Gharb al-Islāmī.
• al-Zurqānī, M. ʿA. (1996). Sharḥ al-Mawāhib al-Ladunniyyah (Vol. 4, p. 260). Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah.
• Dehlvī, ʿA. H. M. (n.d.). Ashiʿah al-Lamaʿāt (Vol. 1, p. 40).
• Muslim ibn al-Ḥajjāj. (n.d.). Ṣaḥīḥ Muslim. Dār al-Fikr.
• Qāḍī ʿIyāḍ. (2002). al-Shifāʾ bi-Taʿrīf Ḥuqūq al-Muṣṭafā (Vol. 2, p. 176). Dār al-Fikr.