De professionele organisatie

De professionele organisatie, een praktische handleiding voor bestuurders, leden/donateurs van moskeeën, Jamia en begrafenisstichtingen.

Voorwoord

“In het land der blinden is eenoog koning” (dit wil zeggen, tussen de leeghoofden volstaat een klein beetje verstand om de baas te blijven).

Bent u als geldverstrekker medeplichtig aan diefstal en fraude? Wat zegt de Shari’ah en de Nederlandse wetgeving hierover?

In Nederland, maar ook daarbuiten, heerst als gevolg van een kennistekort veel onrust onder zowel bestuurders als leden, donateurs en bezoekers. Een groot deel van deze groepen moslims is niet hooggeschoold, waardoor zij de inzichten en vaardigheden missen die nodig zijn voor het functioneren binnen een (grote) islamitische organisatie. Hierdoor worden de zogenoemde ‘daily issues’ niet opgemerkt en kan men niet tijdig ingrijpen.

Ook denken sommige Oelama van tegenwoordig – dit observeer ik persoonlijk uit hun daden en woorden – dat wanneer zij een diploma op zak hebben en een status van moskee‑imam, voorzitter van een Jamia of een andere goededoelenorganisatie, zij over alles iets te zeggen hebben. Dit is geheel onjuist. Oelama en bestuurders hebben niet over alles iets te vertellen. Oelama behoren zich uitsluitend te begeven op het vakgebied dat zij hebben bestudeerd en waarin zij uitblinken. De profeet ﷺ heeft zelfs de Sahāba hierop gewezen.

De Profeet ﷺ heeft daarom aan de Sahāba‑e‑Kirām (raḍiyAllāhu ʿanhum) nadrukkelijk verboden om iets over de islam te onderwijzen wanneer zij niet alles van dat onderwerp grondig hebben geleerd, gepraktiseerd en uit ervaring hebben begrepen welke valkuilen erin schuilen. Hij waarschuwde hen dat spreken zonder volledige kennis leidt tot misleiding, fouten en schade binnen de gemeenschap.

Het Nederlandse proverbium is hiervan afgeleid, namelijk “spreken is zilver en zwijgen is goud.” Een ander gezegde luidt: “Horen, zien en zwijgen.” Een derde gezegde leert ons: “In het land der blinden is eenoog koning.” Op dezelfde wijze ontstaan tegenwoordig overal moefti’s, zowel in Nederland als in heel Europa en daarbuiten, terwijl de meesten niet eens een volwaardige ʿĀlim‑diploma kunnen overleggen. Een ʿĀlim is iemand die fungeert als rolmodel onder de moslims: hij steelt niet, hij liegt niet; een ʿĀlim is moedig en rechtvaardig en houdt zich verre van samenspanning met bestuurders voor geldgewin.

Allāh Ta’ālā openbaart in de Heilige Qur’ān:

وَلاَ تَأْكُلُوۤاْ أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِٱلْبَاطِلِ وَتُدْلُواْ بِهَا إِلَى ٱلْحُكَّامِ لِتَأْكُلُواْ فَرِيقاً مِّنْ أَمْوَالِ ٱلنَّاسِ بِٱلإِثْمِ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ

“En verteert jullie rijkdommen niet onder elkander door valse middelen en breng ze niet naar de rechters, opdat je een deel der rijkdommen der mensen in zonde kunt verteren, tegen beter weten in.” Surah al-Baqarah (de koe), H2, vers 188

Dus, eet elkaars rijkdom of bezit niet op op oneerlijke of onwettige wijze. Een vierde gezegde luidt: “Holle vaten klinken het hardst.”

Tot slot: ik heb deze publicatie geschreven naar aanleiding van recent rumoer binnen moskeeën van moslims van Surinaamse afkomst. Dit artikel is een praktische handleiding voor iedereen die lid wil worden van een moskeeorganisatie of een dienst van een islamitische goededoelenorganisatie wil afnemen. Met de kennis in deze handleiding kunt u over de behandelde onderwerpen in dit boek gerichte vragen stellen en bewijzen vragen aan het organisatiebestuur betreffende de noodzakelijke transparantie, voordat u lid, donateur of dienstafnemer wordt.

Respecteer de Oelama, precies in de mate waarin zij dat verdienen.

Allāh Ta’ālā openbaart in de Heilige Qur’ān:

يٰأَيُّهَا ٱلَّذِينَ آمَنُواْ ٱجْتَنِبُواْ كَثِيراً مِّنَ ٱلظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ ٱلظَّنِّ إِثْمٌ وَلاَ تَجَسَّسُواْ وَلاَ يَغْتَب بَّعْضُكُم بَعْضاً أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَن يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتاً فَكَرِهْتُمُوهُ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ إِنَّ ٱللَّهَ تَوَّابٌ رَّحِيمٌ

“O, gij die gelooft! Vermijdt in het algemeen verdenking want achterdocht is een zonde. En spioneert niet, noch belastert elkander. Lust iemand onder u het vlees van zijn dode broeder? Gij verafschuwt het zekerlijk. Vreest Allāh voorzeker, Allāh is Berouw aanvaardend, Genadevol.” Surah al-Hujarat (de binnenkamers), H49, vers 12

Inleiding

Enkele basisobservaties van Khalifah-e-Alahazrat Sheikh al-Kamiel Hazrat Allamah Maulana Muhammad Abdul Aleem Siddiqui (Rahmatullāhi alaih).

“In mijn colleges en openbare toespraken heb ik reeds uitgelegd — de voor de hand liggende waarheid — dat alleen de uitvinder en fabrikant van een machine werkelijk weet hoe deze het beste gebruikt moet worden, en dat alleen hij in staat is om correct onderwijs te geven over het gebruik ervan. Ik heb eveneens uiteengezet dat elke maker zijn eigen creatie dierbaar is en het niet prettig vindt wanneer deze op enigerlei wijze verkeerd wordt behandeld, en dat hij daarom zelf de juiste gebruiksmethode onderwijst.

Verder heb ik uitgelegd en met rationele argumenten bewezen dat het universum zijn bestaan onmiskenbaar te danken heeft aan één Schepper, voor Wie elk deeltje van de schepping een getuige is. Ik heb duidelijk gemaakt dat, net zoals er natuurlijke wetten bestaan die de werking van het universum bepalen — en die in de Heilige Qur’ān worden aangeduid als “Allāh’s Wijze” — er eveneens wetten zijn die Allāh heeft ingesteld voor het individuele en maatschappelijke leven van de mens. Het is Allāh’s wijze om deze wetten aan de mensheid te onderwijzen door middel van de door Hem ingestelde methode van Leiding: de Wahi (Openbaring), neergezonden via Profeten en Boodschappers. Zij waren door Allāh begunstigd met bijzondere capaciteiten om deze taak te vervullen.

Ik heb verder uitgelegd dat de mensheid en haar cultuur en beschaving geleidelijk gegroeid is, dat voor een zeer lange periode de rassen en naties van de wereld verdeeld en gescheiden bleven van elkaar, en dat gedurende die periode van onrijpe mensheid, afzonderlijke profeten en boodschappers van Allāh bleven komen naar de afzonderlijke menselijke gemeen- schappen, zo veel zelfs, dat zeker gelegenheden, meer dan één Profeet was op hetzelfde moment aan het werk tussen verschillende groepen. Toen de tijd echter rijp was voor de mensheid om samen te komen, het tijdperk van drukpers, draadloos en vliegtuig kwam, toen de mensheid aankwam dat stadium van zijn geschiedenis waar het kon functioneren als één lichaam, toen de menselijke vindingrijkheid op het punt stond om die middelen te ontwikkelen waardoor Allāh’s Boodschap voor altijd kon worden bewaard. Allāh de Almachtige heeft zo’n perfecte gids gestuurd, de wereldprofeet en Boodschapper, die niet de titel kreeg “Genade voor de Arabieren”, maar “de Genade voor alle werelden” en Allāh’s Woord over hem aangekondigd: “Voorwaar, wij hebben u niet gezonden, doch als de Brenger van goede tijding en als de waarschuwer voor de hele mensheid.”

Public governance in de islam draait om broederschap, versterking van de gemeenschap en het vermijden van alles wat haar verzwakt.

Public governance

Transparantie in de islam is een toppunt van beleving voor de hele mensheid, omdat de islam een sociale religie is. Niet in de zin dat religie slechts door de maatschappij haar geest in het individu blaast, maar in de zin dat zij ernaar streeft Allāh’s bewustzijn te wekken, zowel in het individu als in de samenleving. Hazrat Isa (alayhis salām) zei: “Het Koninkrijk der hemelen is in jou.” De islam onderschrijft deze opvatting volledig, omdat er geen rechtvaardig koninkrijk op aarde kan worden gevestigd door onrechtvaardige mensen die niet eerst het koninkrijk van de hemel in hun hart hebben gevormd. Maar de islam gaat een stap verder en stelt dat de vorming van het Koninkrijk der Hemelen in het hart niet voldoende is; dit innerlijke koninkrijk moet worden geëxternaliseerd in een koninkrijk van de hemel op aarde, zodat het georganiseerde leven van de mens kan worden opgebouwd op basis van liefde, broederschap en gerechtigheid.

Het wordt dus duidelijk dat de islamitische staat op zichzelf geen doel is, maar een middel om een hoger doel te bereiken: het eindpunt van de ontwikkeling van een gemeenschap die opstaat voor rechtvaardigheid, en die zich blijvend verzet tegen het creëren van ondoorzichtige voorwaarden waardoor een zo groot mogelijk aantal mensen wordt belemmerd om te functioneren, te participeren of toegang te krijgen tot rechten en voorzieningen.

Geestelijk, moreel en fysiek moet de mens leven in overeenstemming met de leringen van de islam. Kortom, de oprichting van een islamitische staat is geen louter wereldse activiteit, en zeker niet iets ongewensts zoals sommige mensen ten onrechte denken, maar de sine qua non van sociale rechtvaardigheid zoals door de islam geëist. Het is uitsluitend binnen dit besef dat de islamitische staat een regeringsvorm is; niet in de betekenis dat zij wordt geleid door een vertegenwoordiger van Allāh Ta’ālā op aarde, die zijn eigen dictatoriale wil kan verhullen achter een vermeende onfeilbaarheid.

Aangezien deze staat bedoeld is om de wet van de Shariʿah (Qur’ān en Soennah) binnen haar territoriale jurisdictie te implementeren, rust op haar de plicht om zichzelf te vormen tot een efficiënt orgaan dat de hoge idealen van de islam omzet in realiteit. Allāh Ta’ālā openbaart in de Heilige Qur’ān, waar Hij de belangrijkste functies van de islamitische staat opsomt, het volgende:

ٱلَّذِينَ إِنْ مَّكَّنَّاهُمْ فِي ٱلأَرْضِ أَقَامُواْ ٱلصَّلاَةَ وَآتَوُاْ ٱلزَّكَـاةَ وَأَمَرُواْ بِٱلْمَعْرُوفِ وَنَهَوْاْ عَنِ ٱلْمُنْكَرِ وَلِلَّهِ عَاقِبَةُ ٱلأُمُورِ

“Degenen die, indien Wij hen op aarde vestigen, het gebed verrichten en de Zakāt betalen en het goede bevelen en het kwade verbieden. En het eindbesluit in alles berust bij Allāh.” Surah al-Hajj (de pelgrimstocht) H22, vers 41

Dit toont aan dat de functie van een islamitische staat niet alleen bestaat uit het verdedigen van haar burgers tegen aanvallen van buitenaf en interne onrust, maar ook uit het in staat stellen van iedere man en vrouw om de leerstellingen van de islam en hun overtuigingen daadwerkelijk te realiseren.

Vechtscheiding

Ruzie, onenigheid, weerstand, persoonlijk belang

Maak geen ruzie onderling wanneer jullie er samen niet meer uitkomen; ga elkaar niet bekladden en stap niet direct naar de rechter. Publieksgeld wordt op deze wijze besteed aan niet‑islamitische organen, terwijl het probleem kosteloos kan worden opgelost door deskundigen in te schakelen die geen directe relatie hebben met de betreffende instelling. De stap naar de Nederlandse rechterlijke macht dient uitsluitend als laatste middel te worden ingezet; pas daarom eerst mediatie toe binnen de eigen groep.

Allāh Ta’ālā openbaart in de Heilige Qur’ān:

Financiële verantwoording

Verantwoording, kas- en auditcommissie, jaarrekening en verslag, forensisch accounting, fraude.

Allāh Ta’ālā openbaart in de Heilige Qur’ān:

وَإِلَىٰ مَدْيَنَ أَخَاهُمْ شُعَيْباً قَالَ يَاقَوْمِ ٱعْبُدُواْ ٱللَّهَ مَا لَكُمْ مِّنْ إِلَـٰهٍ غَيْرُهُ قَدْ جَآءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ فَأَوْفُواْ ٱلْكَيْلَ وَٱلْمِيزَانَ وَلاَ تَبْخَسُواْ ٱلنَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ وَلاَ تُفْسِدُواْ فِي ٱلأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاَحِهَا ذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ مُّؤْمِنِينَ

“En tot Midian hun broeder Shuaib. Hij zeide: “O, mijn volk, aanbidt Allāh, gij hebt geen god naast Hem. Er is inderdaad een duidelijk teken van uw Heer tot u gekomen. Geeft daarom volle maat en ruim gewicht en vermindert het aan de mensen verschuldigde niet en schept geen wanorde op aarde nadat zij geordend is. Dit is beter voor u, als gij gelovigen zijt.” Surah alArāf (de verheven plaats), H7, vers 85

Dus, verlaag geen dingen die te wijten zijn aan (andere) mensen, door valsspelen of fraude.

Verantwoording

Verantwoording over de daden ten opzichte van Allāh Ta’ālā zullen alle mensen en Djinns op de Dag des Oordeels moeten afleggen. Op die dag zal Allāh Ta’ālā ook vragen naar de daden die mensen onderling hebben verricht. Dus eveneens naar wat er is gedaan met het geld van de geldverstrekkers, en of de bestuurders daarvoor een machtiging hebben gekregen die is vastgesteld in een algemene ledenvergadering of donateursvergadering.

Kas- of auditcommissie

Financial control dient door iedere organisatie te worden geïmplementeerd. Dit kan plaatsvinden in de vorm van een kascommissie of auditcommissie. De leden van deze commissie moeten in een algemene ledenvergadering worden benoemd. De leden van deze commissie dienen objectief te zijn en een financiële opleiding te hebben genoten.

Taken van de auditcommissie

De auditcommissie controleert niet alleen de kas

De naam ‘kascommissie’ geeft aan dat de taken beperkt zijn. Het is daarom beter om een auditcommissie in te stellen. Deze commissie onderzoekt de balans en de staat van baten en lasten, inclusief de toelichting, en brengt aan de algemene ledenvergadering verslag uit van haar bevindingen. Verder vermeldt de Nederlandse wet: “Het bestuur is verplicht de commissie ten behoeve van haar onderzoek alle door haar gevraagde inlichtingen te verschaffen, haar desgewenst de kas en de waarden te tonen en de boeken, bescheiden en andere gegevensdragers van de vereniging voor raadpleging beschikbaar te stellen.”

Financieel verslag

De commissie moet vaststellen dat de informatie in het financieel verslag toereikend en correct is. Met andere woorden: juist, volledig en actueel. Het financieel verslag moet een zodanige vorm en inhoud hebben dat de leden adequaat worden geïnformeerd over het in het afgelopen boekjaar gevoerde financiële beleid en daarover een oordeel kunnen vormen.

Naleving wettelijke en andere bepalingen

Als de vereniging wettelijke bepalingen niet heeft nageleefd, zal het financieel verslag vaak ook niet volledig zijn. Denk bijvoorbeeld aan de naleving van belastingverplichtingen, zoals het inhouden van sociale lasten op betaalde lonen aan de imam en andere medewerkers, of het afdragen van omzetbelasting over ontvangen sponsorgelden.

Allāh Ta’ālā openbaart in de Heilige Qur’ān:

يٰأَيُّهَا ٱلَّذِينَ آمَنُواْ لاَ تُبْطِلُواْ صَدَقَٰتِكُم بِٱلْمَنِّ وَٱلأَذَىٰ كَٱلَّذِي يُنْفِقُ مَالَهُ رِئَآءَ ٱلنَّاسِ وَلاَ يُؤْمِنُ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلآخِرِ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ صَفْوَانٍ عَلَيْهِ تُرَابٌ فَأَصَابَهُ وَابِلٌ فَتَرَكَهُ صَلْداً لاَّ يَقْدِرُونَ عَلَىٰ شَيْءٍ مِّمَّا كَسَبُواْ وَٱللَّهُ لاَ يَهْدِي ٱلْقَوْمَ ٱلْكَافِرِينَ

“O, jij die gelooft, maakt uw aalmoezen niet waardeloos door verwijt of krenking, zoals hij, die zijn rijkdommen weggeeft, om op te vallen bij de mensen en hij gelooft niet in Allāh en de laatste dag. Hij is als een gladde rots, die met aarde is bedekt, waarop een stortregen valt, welke haar kaal achterlaat. Zij hebben geen macht over wat zij verdienen. En Allāh leidt het ongelovige volk niet.” Surah al-Baqarah (de koe), H2, vers 264

Risico’s voor de vereniging

Doordat de commissie inzicht heeft in de gehele administratie van de vereniging, kan zij ook risico’s signaleren. Denk aan het ontbreken van een brand- en inboedelverzekering voor de moskee of Jamia, of aan de aanwezigheid van (te) grote hoeveelheden contant geld. In dat geval wordt het minder snel ontdekt wanneer het bestuur gelden aan de verenigingskas onttrekt voor eigen gebruik. Bovendien loopt de vereniging het risico op diefstal en verlies bij brand.

Elke auditcommissie heeft dus zeer verantwoordelijke taken. Het is daarom van groot belang dat de commissieleden deskundig genoeg zijn om een goede controle uit te voeren. Zij hebben een juridische, financiële en fiscale opleiding genoten. Fouten die door ondeskundigheid niet worden ontdekt, kunnen niet alleen leiden tot verkeerde besluitvorming in de algemene ledenvergadering, maar zelfs het voortbestaan van de vereniging of stichting bedreigen.

Allāh Ta’ālā openbaart in de Heilige Qur’ān:

يٰأَيُّهَا ٱلَّذِينَ آمَنُوۤاْ إِذَا تَدَايَنتُم بِدَيْنٍ إِلَىٰ أَجَلٍ مُّسَمًّى فَٱكْتُبُوهُ وَلْيَكْتُب بَّيْنَكُمْ كَاتِبٌ بِٱلْعَدْلِ وَلاَ يَأْبَ كَاتِبٌ أَنْ يَكْتُبَ كَمَا عَلَّمَهُ ٱللَّهُ فَلْيَكْتُبْ وَلْيُمْلِلِ ٱلَّذِي عَلَيْهِ ٱلْحَقُّ وَلْيَتَّقِ ٱللَّهَ رَبَّهُ وَلاَ يَبْخَسْ مِنْهُ شَيْئاً فَإن كَانَ ٱلَّذِي عَلَيْهِ ٱلْحَقُّ سَفِيهاً أَوْ ضَعِيفاً أَوْ لاَ يَسْتَطِيعُ أَن يُمِلَّ هُوَ فَلْيُمْلِلْ وَلِيُّهُ بِٱلْعَدْلِ وَٱسْتَشْهِدُواْ شَهِيدَيْنِ مِّن رِّجَالِكُمْ فَإِن لَّمْ يَكُونَا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌ وَٱمْرَأَتَانِ مِمَّن تَرْضَوْنَ مِنَ ٱلشُّهَدَآءِ أَن تَضِلَّ إِحْدَاهُمَا فَتُذَكِّرَ إِحْدَاهُمَا ٱلأُخْرَىٰ وَلاَ يَأْبَ ٱلشُّهَدَآءُ إِذَا مَا دُعُواْ وَلاَ تَسْأَمُوۤاْ أَن تَكْتُبُوهُ صَغِيراً أَو كَبِيراً إِلَىٰ أَجَلِهِ ذَلِكُمْ أَقْسَطُ عِندَ ٱللَّهِ وَأَقْومُ لِلشَّهَٰدَةِ وَأَدْنَىٰ أَلاَّ تَرْتَابُوۤاْ إِلاَّ أَن تَكُونَ تِجَٰرَةً حَاضِرَةً تُدِيرُونَهَا بَيْنَكُمْ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَلاَّ تَكْتُبُوهَا وَأَشْهِدُوۤاْ إِذَا تَبَايَعْتُمْ وَلاَ يُضَآرَّ كَاتِبٌ وَلاَ شَهِيدٌ وَإِن تَفْعَلُواْ فَإِنَّهُ فُسُوقٌ بِكُمْ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَيُعَلِّمُكُمُ ٱللَّهُ وَٱللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

“O, jij die gelooft, wanneer je van elkander leent voor een vastgestelde periode, schrijft het dan op. Laat een schrijver het naar waarheid in uw bijzijn optekenen en geen schrijver moet weigeren, te schrijven, zoals Allāh hem heeft onderwezen; laat hem daarom schrijven en laat de schuldenaar dicteren en hij moet Allāh, zijn Heer vrezen en niets daaraan afdoen. Maar, indien de schuldenaar weinig verstand heeft, of zwak is, of zelf niet kan dicteren, laat dan zijn zaakwaarnemer eerlijk dicteren. En roept van onder uw mannen twee getuigen en als er geen twee mannen zijn, dan één man en twee vrouwen van degenen, die je als getuigen aanstaan, zodat, wanneer één der twee vrouwen zich zou vergissen, de ene de andere indachtig moge maken. En de getuigen mogen niet weigeren, wanneer zij worden gedaagd. En wordt het schrijven niet moe, of het weinig of veel zij, betreffende de vervaltijd. Dit is in Allāh’s ogen eerder rechtvaardig, het maakt het getuigenis zekerder en weerhoud je van twijfel. Maar wanneer het contante handel is, die je onderling drijft, zal het geen blaam voor je zijn, als je het niet neerschrijft. En hebt getuigen, wanneer je aan elkander verkoopt en de schrijver en de getuigen mag geen leed worden aangedaan. En indien je zulks doet, zal het zeker overtreding van je zijn. Vrees Allāh. Allāh schenkt je kennis en Allāh weet alle dingen goed.” Surah al-Baqarah (de koe), H2, vers 282

Met dit vers leert Allāh Ta’ālā ons al in het begin dat de penningmeester een deugdelijke boekhouding moet voeren om aan de geldverstrekkers te kunnen bewijzen wat er met hun geld is gedaan. Daarnaast moet in de vervaltijd (jaarrekeningtijd) duidelijk en inzichtelijk worden gemaakt aan de leden van de organisatie wat de financiële stand van zaken is, onderbouwd met een accountantscontroleverslag. Indien het bestuur dit nalaat, dan is er onmiskenbaar sprake van een overtreding van hun kant. Ook de leden van de kascommissie of auditcommissie zullen op de Dag des Oordeels verantwoordelijk worden gesteld voor wanbeleid.

Acties voor de leden

Benoem in de algemene ledenvergadering een auditcommissie. De leden van deze commissie dienen aantoonbaar hun kwalificaties waar te maken. De leden van deze commissie kunnen uit de leden voortkomen, maar kan ook extern worden binnengehaald. Belangrijk is dat de te benoemen commissieleden geen familiebanden hebben met het zittend bestuur.
Ieder kwartaal het bestuur een tussentijdse verantwoording vragen, ook genoemd managementrapportage waarin de staat van financiën met bewijs is vastgelegd en getekend door het dagelijks bestuur.
Lidmaatschap van een moskee

Rechten en plichten van de leden en de bestuurders, Raad van Toezicht, ledenvergadering, verkiezingen, schorsing, royement van lidmaatschap en ontslag bestuurder, bestuur van de moskee stelt voor de anderen onaanvaardbare eisen.

Rechten en plichten

Zowel de leden als de bestuurders van stichtingen en verenigingen hebben rechten en plichten naar elkaar toe, maar ook naar externe partijen zoals de Belastingdienst en de openbare orde. Deze rechten en plichten zijn vastgelegd in de statuten en het huishoudelijk reglement.

Vraag het bestuur een door de algemene ledenvergadering vastgesteld exemplaar van de statuten.
Vraag het bestuur een door de algemene ledenvergadering vastgesteld huishoudelijk reglement.

Raad van Toezicht

Met Raad van Toezicht (RvT) wordt in Nederland het toezichthoudende orgaan van stichtingen en verenigingen bedoeld. Dit orgaan heeft binnen de besturing van de rechtspersoon de verantwoordelijkheid toezicht te houden op de realisatie van de doelstellingen van de rechtspersoon, zoals deze door het bestuur worden uitgevoerd.

Allāh Ta’ālā openbaart in de Heilige Qur’ān:

يَٰأَيُّهَا ٱلَّذِينَ آمَنُواْ كُونُواْ قَوَّٰمِينَ بِٱلْقِسْطِ شُهَدَآءَ للَّهِ وَلَوْ عَلَىۤ أَنْفُسِكُمْ أَوِ ٱلْوَٰلِدَيْنِ وَٱلأَقْرَبِينَ إِن يَكُنْ غَنِيّاً أَوْ فَقِيراً فَٱللَّهُ أَوْلَىٰ بِهِمَا فَلاَ تَتَّبِعُواْ ٱلْهَوَىٰ أَن تَعْدِلُواْ وَإِن تَلْوُواْ أَوْ تُعْرِضُواْ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيراً

“O, gij die gelooft, weest voorstanders der rechtvaardigheid, getuigen voor Allāh, zelfs al was het tegen uzelf, of ouders en verwanten. Hetzij rijk of arm, Allāh is beter dan beiden. Volgt niet de begeerten, opdat gij niet onrechtvaardig zult zijn. En als gij de waarheid omzeilt of er u van afwendt, Allāh is goed op de hoogte van wat gij doet.” Surah anNisā’ (de vrouwen), H4, vers 135

Benoem een RvT. Ook de leden van deze Raad hebben geen families zitten in het fungerend bestuur.
Leden van de RvT houden functioneringsgesprekken met de bestuurders en imam(s). Input hiervoor is de management-rapportage die de auditcommissie voorzien van commentaar naar de RvT stuurt, mede namens het bestuur.
Vraag het bestuur inzage te geven in de verslagen van de bestuursvergaderingen en de daarbij behorende agenda en bespreek stukken.
Toets het jaarplan van het bestuur en let vooral op strategische punten.

Allāh Ta’ālā openbaart in de Heilige Qur’ān:

يَا أَيُّهَآ ٱلَّذِينَ آمَنُواْ كُونُواْ قَوَّامِينَ للَّهِ شُهَدَآءَ بِٱلْقِسْطِ وَلاَ يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَىۤ أَلاَّ تَعْدِلُواْ ٱعْدِلُواْ هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَىٰ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ إِنَّ ٱللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ

“O, gij die gelooft, weest oprecht voor Allāh en getuigt met rechtvaardigheid. En laat de vijandschap van een volk u niet aansporen, om onrechtvaardig te handelen. Weest rechtvaardig, dat is dichter bij de vroomheid en vreest Allāh, voorzeker, Allāh is op de hoogte van hetgeen gij doet.” Surah al-Ma’idah (de tafel), H5, vers 8

Verkiezingen, schorsing, royement van lidmaatschap en ontslag bestuurder

Verkiezingen in verenigingen zijn van groot belang. Een goed gevormd bestuur dat elkaar op een positieve manier kritiek geeft, maar elkaar ook aanspreekt op het functioneren binnen het bestuur en in de samenleving, vormt het fundament van een stralende organisatie. Een goed gemotiveerd bestuur maakt de organisatie gezond.

Acties voor de leden

Vorm bij bestuursverkiezingen een commissie die bestaat uit hoogopgeleide personen.
Alle kandidaten dienen schriftelijk te solliciteren met een motivatiebrief waarin de te verwezenlijken doelstellingen voor de organisatie is verwoord, curriculum vitae, en referenties.
Schroom niet een bestuurder te ontslaan na het inwinnen van advies bij de RvT en auditcommissie. Wacht niet tot het laatste moment.

Rechtsvormen van de moskee

Stichting en vereniging, macht van de leden, waarden en normen, communicatie

Stichting en vereniging

Voor een moskee is een stichtingsvorm bij uitstek niet de meest geschikte rechtsvorm. De vereniging beschikt over meer instrumenten om te kunnen sturen, bijsturen en ingrijpen in de bedrijfs- en beleidsvoering. In een vereniging is de invloed van de leden groot. De leden vormen het orgaan dat alle besluiten neemt. De leden zijn sturend, het bestuur beherend en de vrijwilligers uitvoerend.

Invloed uitoefenen

Belastingdienst, ongelovigen, mystici, bemiddelaar, leden en donateurs

Invloed van buiten de organisatie kan een positieve wending geven aan de instelling. Het is daarom wenselijk om advies in te winnen bij verschillende bronnen, omdat langdurig vertrouwen op dezelfde bron kan leiden tot bedrijfsblindheid. Dit geldt voor alle organen binnen een instelling. Let op: niet alle bronnen beschikken over kennis van de wettelijke basis binnen het Nederlandse rechtsgebied. Wees daarom alert bij wie u welk advies vraagt.

Besluit

Uit het bovenstaande kan worden geconcludeerd dat de leden, het bestuur en de imam van een moskee of andere instelling elkaar dienen te versterken door elkaars rechten en plichten te kennen en te respecteren. Alleen dan kan een gang naar de Nederlandse rechterlijke macht worden voorkomen, want dat kost veel publieksgeld. Persoonlijke zaken mogen geen invloed hebben op het werk van het bestuur en op de adviseurs die zij willen en kunnen raadplegen.

Allāh Ta’ālā openbaart in de Heilige Qur’ān:

وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيراً مِّنَ ٱلْجِنِّ وَٱلإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لاَّ يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لاَّ يُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لاَّ يَسْمَعُونَ بِهَآ أُوْلَـٰئِكَ كَٱلأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُوْلَـٰئِكَ هُمُ ٱلْغَافِلُونَ

“Voorwaar, Wij hebben menige djinn en mens geschapen wier einde de hel zal zijn. Zij hebben harten maar begrijpen er niet mede en zij hebben ogen maar zij zien er niet mede en zij hebben oren maar zij horen er niet mede. Zij zijn als vee, neen zij dwalen nog meer (dan dit), zij zijn de achtelozen.” Surah alArāf (de verheven plaats), H7, vers 179

Luister daarom naar degene die de kwaliteiten bezit om in de betreffende zaken een gedegen advies te kunnen geven, zonder eigen (groeps)belang.

Resumerend: om als ledenorgaan een leidinggevende rol ten opzichte van het bestuur te kunnen vervullen, is het noodzakelijk dat een afvaardiging van de algemene vergadering goed ontwikkeld is en zich binnen de moskee en andere islamitische instellingen gaat profileren als een soort ondernemingsraad.

[1] Alleen het bezit van islamitische- en seculier kennis is niet voldoende om een organisatie te kunnen leiden. Ook andere kwaliteiten zijn nodig zoals inzicht, professionele vaardigheden en attitude..

[2] # 085 Codification of Islamic Law door Abdul Aleem, Nederlandse vertaling staat op www.tangali.net

[3] Lees hier ook organisatie. Het doet er niet toe om welk soort islamitische organisatie het gaat.

[4] Invloed van mensen die geen lid zijn van de moskee en geen machtiging hebben van de leden als geheel vastgesteld in een algemene ledenvergadering.

Lees ook >>>

Post Views: 521