Inleiding
De islamitische geloofstraditie kent een rijke verzameling uitdrukkingen die diepgeworteld is in de Qur’ān, de Sunnah en het spirituele leven van moslims. Deze woorden en zinnen vormen niet slechts taaluitingen, maar dragen betekenissen die verbonden zijn met aanbidding, respect, dankbaarheid, lofprijzing en dagelijkse omgangsvormen. Voor studenten, docenten en geïnteresseerden is het essentieel om deze uitdrukkingen correct te begrijpen, juist uit te spreken en in de juiste context te gebruiken.
Deze overzichtstabel brengt de meest gebruikte islamitische uitdrukkingen samen in drie vormen:
- Arabisch schrift, zoals traditioneel gebruikt in religieuze bronnen;
- Fonetische transliteratie, om correcte uitspraak te ondersteunen;
- Een beknopte, grammaticaal verzorgde Nederlandse uitleg, zonder inhoudelijke toevoegingen of weglatingen.
Het doel van deze verzameling is om een betrouwbare, didactisch gestructureerde bron te bieden die direct inzetbaar is in onderwijs, studie, religieuze vorming en dagelijkse praktijk. Door de combinatie van Arabisch, fonetiek en betekenis ontstaat een toegankelijk en audit‑proof naslagwerk dat zowel beginners als gevorderden ondersteunt in het zorgvuldig en respectvol gebruik van deze uitdrukkingen.
Tabel: Islamitische Uitdrukkingen — Arabisch | Fonetisch | Betekenis
| Arabisch | Fonetisch | Betekenis / Uitleg |
| آمِين | Āmīn | ‘Gelieve te accepteren’, gezegd aan het einde van gebeden en smeekbeden. |
| ٱلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ | As‑salāmu ʿalaykum | ‘Vrede zij met u’, islamitische begroeting. |
| ٱللّٰهُ أَكْبَر | Allāhu akbar | ‘Allāh is groot’, de takbīr. |
| ٱللّٰهُ أَعْلَم | Allāhu aʿlam | ‘Allāh weet het beste’. |
| ٱلْـحَمْدُ لِلّٰهِ وَٱلشُّكْرُ لِلّٰهِ | Alhamdulillāh wa shukru lillāh | ‘Alle lof behoort aan Allāh en alle dank is aan Allāh’. |
| أَمَّا بَعْدُ | Ammā baʿd | Formule om inleiding van hoofdtekst te scheiden. |
| أَسْتَغْفِرُ ٱللّٰهَ | Astaghfirullāh | ‘Ik vraag vergeving van Allāh’. |
| أَعُوذُ بِٱللّٰهِ مِنَ ٱلشَّيْطَانِ ٱلرَّجِيم | Aʿūdhu billāhi mina sh‑Shayṭān ar‑rajīm | ‘Ik zoek bescherming bij Allāh tegen de vervloekte satan’. |
| عَزَّ وَجَلَّ | ʿAzza wa jall | ‘Machtig en Majestueus is Hij’. |
| بَارَكَ ٱللّٰهُ فِيكَ | Bārakallāhu fīk | ‘Moge Allāh je zegenen’. |
| بِسْمِ ٱللّٰهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيم | Bismillāh ar‑Raḥmān ar‑Raḥīm | ‘In de naam van Allāh, de Barmhartige, de Genadevolle’. |
| فِي أَمَانِ ٱللّٰهِ | Fī amānillāh | ‘In Allāhs bescherming’. |
| فِي سَبِيلِ ٱللّٰهِ | Fī sabīlillāh | ‘In de weg van Allāh’. |
| حَضْرَة | Ḥaḍrat / Ḥazrat | Eretitel, vergelijkbaar met ‘edelachtbare’. |
| حَسْبُنَا ٱللّٰهُ وَنِعْمَ ٱلْوَكِيل | Ḥasbunallāhu wa niʿma l‑wakīl | ‘Allāh is genoeg voor ons en een uitstekende Voogd’. |
| لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِٱللّٰهِ | Lā ḥawla wa lā quwwata illā biʾLlāh | ‘Er is geen macht noch kracht behalve in Allāh’. |
| إِنَّا لِلّٰهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُون | Innā lillāhi wa innā ilayhi rājiʿūn | ‘Wij zijn van Allāh en tot Hem keren wij terug’. |
| إِنْ شَاءَ ٱللّٰهُ | Inshā’Allāh | ‘Als Allāh het wil’. |
| ٱسْتِغْفَار | Istighfār | Het vragen om vergeving. |
| ٱسْتِثْنَاء | Istithnā’ | Uitzondering; zeggen ‘Inshā’Allāh’. |
| ٱتَّقِ ٱللّٰهَ | Ittaqillāh | ‘Vrees Allāh’. |
| جَلَّ جَلَالُهُ | Jalla jalāluh | ‘Groot is Zijn Majesteit’. |
| جَزَاكَ ٱللّٰهُ خَيْرًا | Jazākallāhu khayran | ‘Moge Allāh je belonen met het goede’. |
| كَرَّمَ ٱللّٰهُ وَجْهَهُ | KarramAllāhu wajhahū | ‘Moge Allāh hem eren’. |
| لَبَّيْكَ | Labbayk | ‘Tot uw dienst’, talbiyah van de hadj. |
| لِوَجْهِ ٱللّٰهِ | Li wajhillāh | ‘Voor het aangezicht van Allāh’. |
| مَعَ ٱلسَّلَامَة | Maʿa salāmah | ‘Met de vrede’. |
| مَا شَاءَ ٱللّٰهُ | Māshā’Allāh | ‘Wat Allāh wil’. |
| مَوْلَانَا | Maulānā | ‘Onze meester’. |
| رَبَّنَا وَلَكَ ٱلْـحَمْد | Rabbana wa lakal‑ḥamd | ‘Onze Heer, lof is voor U’. |
| رَضِيَ ٱللّٰهُ عَنْهَا | RaḍiyAllāhu ʿanhā | ‘Moge Allāh tevreden met haar zijn’. |
| رَضِيَ ٱللّٰهُ عَنْهُ | RaḍiyAllāhu ʿanhu | ‘Moge Allāh tevreden met hem zijn’. |
| رَضِيَ ٱللّٰهُ عَنْهُمْ | RaḍiyAllāhu ʿanhum | ‘Moge Allāh tevreden met hen zijn’. |
| رَحِمَهُ ٱللّٰهُ | Raḥimahullāh | ‘Moge Allāh hem genadig zijn’. |
| صَلَّى ٱللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم | Sallallāhu ʿalayhi wa sallam | ‘Moge Allāh hem zegenen en vrede schenken’. |
| سَمِعَ ٱللّٰهُ لِمَنْ حَمِدَهُ | Samiʿa Allāhu liman ḥamidah | ‘Allāh hoorde hem die Hem prees’. |
| سَيِّدُنَا | Sayyidunā | ‘Onze meester’. |
| شُيُوخ | Shuyūkh | Meervoud van shaykh. |
| سِيدِي | Sīdī | Spreektaal voor ‘Sayyidī’. |
| سُبْحَانَ ٱللّٰهِ | SubḥānAllāh | ‘Verheven is Allāh’. |
| سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى | Subḥānahu wa Ta’ālā | ‘Geprezen is Hij en verheven’. |
| تَعَالَى | Ta’ālā | ‘Verheven is Hij’. |
| تَعَوُّذ | Taʿawwudh | ‘Ik zoek mijn toevlucht tot Allāh…’. |
| تَبَارَكَ ٱللّٰهُ | Tabārakallāh | ‘Gezegend is Allāh’. |
| تَحْمِيد | Tamḥīd | Het zeggen van ‘Alhamdulillāh’. |
| تَكْبِير | Takbīr | Het zeggen van ‘Allāhu akbar’. |
| تَلْبِيَة | Talbiyah | Het zeggen van ‘Labbayk’ tijdens de hadj. |
| تَمْجِيد | Tamjīd | Allāh verheerlijken. |
| تَرْضِيَة | Tardiyah | Uitdrukkingen beginnend met ‘raḍiyAllāhu…’. |
| تَسْبِيح | Tasbīḥ | Het zeggen van ‘SubḥānAllāh’. |
| تَشْمِيت | Tashmīt | Gebed voor de niezer: ‘yarḥamuka Allāh’. |
| عُلَمَاء | ʿUlamāʾ’ | Geleerden. |
| وَجْهُ ٱللّٰهِ | Wajhullāh | ‘Het aangezicht van Allāh’. |
| زَاوِيَة | Zāwiyah | Religieuze orde of broederschap. |