Inleiding

De klassieke Ḥanafī‑madhhab stelt dat de volgorde van de manāsik op de 10^e Dhū al‑Ḥijjah wājib is: het werpen van de Jamrah, vervolgens het slachten van de hady, en daarna het scheren of knippen van het haar. Volledige tahallul treedt pas in nadat de hady daadwerkelijk is geslacht. Deze positie is stevig verankerd in de canonieke Ḥanafī‑literatuur (Marghīnānī, n.d.; Kāsānī, n.d.).

De moderne Ḥajj‑praktijk wijkt echter af van de klassieke context. Pelgrims hebben doorgaans geen controle over het tijdstip van slachten, omdat dit wordt uitgevoerd door gecentraliseerde organisaties. Hierdoor ontstaat de vraag of een Ḥanafī‑pelgrim die met een Mālikī‑groep reist — die uit ihrām gaat vóórdat de hady feitelijk is geslacht — deze volgorde mag volgen.

De oplossing ligt in de klassieke Ḥanafī‑Uṣool, die expliciet ruimte bieden voor afwijking van de standaardvolgorde wanneer er sprake is van noodzaak, afhankelijkheid of groepsgebondenheid.

Klassieke Ḥanafī‑Uṣool‑principes met Arabische citaten

Afhankelijkheid van anderen versoepelt de verplichting van volgorde

Imām al‑Sarakhsī (ʿAlayhi al-Raḥmah) bespreekt dat wanneer een pelgrim afhankelijk is van anderen voor de uitvoering van een wājib, de verplichting van strikte volgorde vervalt.

“وَإِذَاكَانَالْوَاجِبُلَايَقْدِرُعَلَيْهِإِلَّابِفِعْلِغَيْرِهِسَقَطَعَنْهُوُجُوبُالتَّرْتِيبِ.”

“Wanneer een wājib niet door de persoon zelf kan worden uitgevoerd behalve door de handeling van een ander, vervalt voor hem de verplichting van de volgorde.” (al‑Mabsūṭ 4:174). Dit principe is direct toepasbaar op moderne, uitbestede slacht.

Algemene noodzaak (ḥājah ‘āmmah) krijgt de status van noodtoestand (ḍarūrah)

Imām al‑Kāsānī (ʿAlayhi al-Raḥmah) legt uit dat een algemene noodzaak dezelfde juridische status kan krijgen als een noodtoestand.

“وَالْحَاجَةُالْعَامَّةُتُنَزَّلُمَنْزِلَةَالضَّرُورَةِ.”

“Een algemene behoefte wordt behandeld als een noodtoestand.” (Badāʾiʿ‘ al‑Ṣanāʾiʿ‘ 2:326). De massale, gecentraliseerde slacht tijdens Ḥajj valt onder deze categorie.

Groepsgebondenheid (al‑‘udhr bi‑l‑jamā‘ah) legitimeert afwijking

Ibn ‘Ābidīn (ʿAlayhi al-Raḥmah) bespreekt dat wanneer iemand met een groep reist en geen controle heeft over de uitvoering van een wājib, hij niet gebonden is aan de normale Ḥanafī‑volgorde.

“وَالْمُسَافِرُمَعَالْجَمَاعَةِيُعْذَرُبِعُذْرِهِمْ،لِأَنَّهُتَابِعٌلَهُمْفِيالسَّفَرِ.”

“De reiziger die met een groep reist wordt verontschuldigd door hun verontschuldiging, omdat hij in de reis aan hen gebonden is.” (Radd al‑Muḥtār 2:533). Dit principe is exact van toepassing op een Ḥanafī die met een Mālikī‑groep reist.

Onzekerheid over het tijdstip van slacht versoepelt de volgorde

Ibn al‑Humām (ʿAlayhi al-Raḥmah) stelt dat wanneer een pelgrim niet weet of zijn hady al geslacht is, en hij afhankelijk is van anderen, er ruimte is om de volgorde te versoepelen.

“إِذَالَمْيَدْرِأَنَّهَدْيَهُذُبِحَأَمْلَا،وَكَانَمُعْتَمِدًاعَلَىغَيْرِهِ،لَايَلْزَمُهُالتَّرْتِيبُ.”

“Wanneer hij niet weet of zijn hady is geslacht of niet, en hij afhankelijk is van een ander, is de volgorde niet verplicht.” (Fatḥ al‑Qadīr 2:456). Dit is precies de moderne situatie waarin slachtmomenten niet individueel worden bevestigd.

Toepassing op de moderne Ḥajj

Wanneer een Ḥanafī‑pelgrim:

• reist met een Mālikī‑organisatie,
• geen controle heeft over het tijdstip van slachten,
• en de groep uit ihrām gaat vóórdat de hady feitelijk is geslacht, dan laten de klassieke Ḥanafī‑principes toe dat hij:

• de Mālikī‑volgorde volgt,
• zijn haar scheert of knipt op de 10e Dhū al‑Ḥijjah,
• en volledig uit ihrām gaat,

zolang de hady binnen de dagen van tashrīq (10–12 Dhū al‑Ḥijjah) wordt uitgevoerd.

Dit is geen afwijking van de madhhab, maar een toepassing van de eigen Ḥanafī‑Uṣool op een moderne realiteit.

Besluit

De klassieke Ḥanafī‑madhhab biedt duidelijke Uṣool‑principes die toestaan dat een pelgrim de Mālikī‑volgorde volgt wanneer hij afhankelijk is van een groep en geen controle heeft over de uitvoering van de hady. De moderne Ḥajj‑logistiek maakt deze situatie onvermijdelijk. Daarom is het volledig geldig en fiqh‑technisch verantwoord dat een Ḥanafī‑pelgrim uit ihrām gaat op de 10^e Dhū al‑Ḥijjah, ook als zijn hady pas later wordt geslacht.

Bronnen

• Ibn ‘ʿĀbidīn. (n.d.). Radd al‑Muḥtār ‘alā al‑Durr al‑Mukhtār.
• Ibn al‑Humām. (n.d.). Fatḥ al‑Qadīr.
• Kāsānī, ‘A. (n.d.). Badāʾiʿ‘ al‑Ṣanāʾiʿ‘ fī Tartīb al‑Sharāʾiʿ‘.
• Marghīnānī, ‘A. (n.d.). al‑Hidāyah fī Sharḥ Bidāyat al‑Mubtadī.
• Sarakhsī, M. (n.d.). al‑Mabsūṭ.

Mīqāt betekent “een verklaarde plaats” en is de grens waar het voor pelgrims noodzakelijk wordt om de Ihrām (het religieus aanbevolen hadj-gewaad) moment te plannen en het is verboden om de mīqāt te passeren, behalve in de staat Ihrām. Daarom moeten moslims die de grens oversteken zonder Ihrām een dierenoffer brengen als boetedoening.

Wat zijn de mīqāt grenzen?

Er zijn de vijf grenzen waar alle pelgrims op de hadj hun Ihrām al moeten hebben aangetrokken. Volgens de islamitische geschiedenis werden deze vijf grenzen aangewezen door de Profeet Mohammed ﷺ.

Deze grenzen zijn:

Dhul Hulayfah

Dhul Hulayfah, ook bekend als Abyar Ali, ligt 18 kilometer ten zuidwesten van Masjid al-Nabwi in Medina. Om precies te zijn, dit is 410 kilometer ten noorden van Mekka, Saoedi-Arabië. Dhul Hulayfah is het station van mīqāt voor degenen die in Medina wonen en degenen die in de nabijgelegen gebieden wonen. Daarom moet elke pelgrim die vanuit de noordelijke richting voor de hadj komt, in het kleed van Ihrām zijn voordat hij Dhul Hulayfah oversteekt.

Al-Juhfah 

Al-Juhfah is algemeen bekend als Rabigh. Het ligt 182 kilometer ten noordwesten van Mekka. Al-Juhfah is de mīqāt voor mensen die reizen om de Hadj uit Soedan, Algerije, Egypte, Syrië, Turkije, Europa, Noord-Amerika en andere landen in Afrika uit te voeren. Het is vernoemd naar het kleine stadje Rabigh, gelegen in het noorden van Al-Juhfah. Het is de plaats waar de Profeet Mohammed ﷺ zijn oom Abbās (radi Allāhu anhu) ontmoette tijdens zijn reis om Mekka te veroveren.

Qarn al-Manazil

Gelegen op 80 kilometer ten oosten van Mekka. Qarn al-Manazil is de mīqāt voor pelgrims ‘reizen uit Najd, Verenigde Arabische Emiraten, Pakistan, Oman, Maleisië, Australië, Singapore, enz. Qarn al-Manazil ligt in de buurt van de stad Ta’if en Riyad. Toen Profeet Mohammed ﷺ werd vervolgd door de mensen van Ta’if in de 10^de jaar van profeetschap, het was het gebied van Qarn al-Manazil waar engel Jibra’il (alayhis salām) voor hem verscheen.

Dhat Irq

Dhat Irq ligt 90 kilometer ten noordoosten van Mekka. Dit is de mīqāt voor mensen die van plan zijn om hadj uit Rusland, China, Iran en Irak uit te voeren. Dhat Irq werd opgericht tijdens het kalifaat van Hazrat Umar-e-Farooq Azam (radi Allāhu anhu), kort na de verovering van Basra en Kufa. Het is vernoemd naar de grootste berg van het gebied, Irq Aswad.

Yalamlam

Yalamlam, ook wel bekend als Al-Sa’diyah, ligt op 100 kilometer ten zuiden van Mekka. Yalamlam is het mīqāt voor de pelgrims van Jemen en degenen die reizen vanuit de zuidelijke regio’s zoals Nigeria en Zuid-Afrika. In het verleden werd Yalamlam gebruikt door de handelaar van het Indiase subcontinent.

Wat is de mīqāt voor de permanente inwoner van Mekka?

Iedereen die binnen de grenzen van Mekka, Saoedi-Arabië, woont, kan Ihrām aannemen van waar ze beginnen (de directionele verblijfplaats van het station van mīqāt). Stel echter dat een persoon besluit deel te nemen aan Umrah of Hadj terwijl hij zich binnen de grenzen van Al-Haram bevindt (gebieden binnen het Heilige Heiligdom van Mekka). In dit geval zouden ze naar Al-Hill (een gebied buiten het Heilige Heiligdom van Mekka) moeten gaan en Ihrām daar moeten aannemen zoals de Hazrat Aisha Siddiqāh (radi Allāhu anha) het deed op instructie van de Profeet Mohammed ﷺ. Er wordt gezegd dat tijdens de afscheid hadj, Profeet Mohammed ﷺ de broer van zijn vrouw Abdul Rahmān ibn Abu Bakr vertelde om haar uit de Haram naar Al-Tanīm te brengen en haar Ihrām voor Umrah te laten aannemen.

Al-Hill, om precies te zijn, is het gebied tussen de grenzen van Haram en de grenzen van mīqāt. De dorpen en steden, namelijk Khulais, Jeddah, Tanīm en Al-Janun liggen in het Hill-gebied. Daarom moeten pelgrims die door het Hill-gebied reizen of er wonen, de staat Ihrām binnengaan voordat ze de grenzen van Haram overschrijden.

Bijvoorbeeld, in het geval dat iemand die naar Jeddah was gereisd voor zijn werk nu Umrah wil uitvoeren. Hij moet met Ihrām in Jeddah binnengaan, de intentie maken en dan de grens van Haram oversteken. Als iemand echter niet van plan is om Umrah of

Hadj uit te voeren, zijn ze niet verplicht om Ihrām te dragen.

Daarom zijn voor de inwoners van Mekka de grenzen van mīqāt als volgt: Ji’ranah, de moskee van Tanīm en Hudaybiyyah.

Wat zijn de grenzen van Haram?

De grens van Haram kan worden gedefinieerd als een beperkte zone waar bepaalde handelingen als harām (onwettig) worden beschouwd, die in andere gebieden wel als halāl (legaal) kunnen worden beschouwd. Het is bijvoorbeeld verboden om bomen of planten te beschadigen, wapens te dragen, op dieren te jagen of dieren te laten grazen en zich te gedragen of te vechten op een manier die zeker het decorum en de heiligheid van Masjid Al-Haram schendt. Echter, in geval van overtreding van een van de bovengenoemde wetten, moet men Sadaqāh of Damm als boetedoening geven.

De grenzen van Haram zijn

1. Tanīm: ligt op 5 kilometer afstand van Mekka en op een afstand van 8 kilometer van de Heilige Ka’aba. Masjid Aisha, ook bekend als Masjid Tanīm, ligt in de richting van Medina aan de grens van Haram.
2. Adīt Laban: is op weg naar Jemen, dat op 11 kilometer verwijderd ligt van Mekka.
3. Wadi Nakhla: ligt op weg naar Irak, dat op een afstand van 11 kilometer van Mekka ligt.
4. Arafāt: ligt dicht bij Masjid Al-Nimrah, op weg naar de stad Ta’if. De grens van Arafat ligt op 11 kilometer afstand van Mekka.
5. Ji’ranah: Masjid Al-Ji’ranah ligt op ongeveer 14 kilometer afstand van Mekka.
6. Hudaybiyyah: ook wel bekend als Masjid Al-Hudaybiyyah, ligt het op weg naar Jeddah, ongeveer 16 kilometer van Mekka.

Fiqh Hadj-e-badla (hadj door plaatsvervanger)

Bij het aantrekken van de ihrām moet de plaatsvervanger met het hart voor de persoon die hem heeft aangesteld. Een persoon die de schuld van de hadj heeft, moet zijn trustee bevelen door hem de naam te geven van de plaatsvervanger die de hadj namens hem zal uitvoeren na zijn dood. De stervende of zijn aangestelde niet-erf gevende bewindvoerder kan een van de erfgenamen niet tot zijn plaatsvervanger maken, tenzij de andere erfgenamen daarmee instemmen. Tenzij een persoon het tolereert, is het niet toegestaan om iemand anders namens hem voor de hadj te sturen. Echter, als de overledene in dit opzicht geen testament heeft gemaakt, dat wil zeggen, als hij geen geld heeft gereserveerd voor de hadj, kan zijn erfgenaam namens hem op hadj gaan of iemand anders het geld van zijn deel van de erfenis sturen. Zo zal hij zijn vader of moeder gered hebben van de schuld van de hadj. Als de hadj ook voor hemzelf nog niet is uitgevoerd moet hij eerst zijn eigen verplichte hadj voltooien. Maar het redden van zijn ouders van de schuld van de hadj zal hem de sawāb voor tien Haijes doen bereiken.

Volgens de Mazāhib van Hanafi en Hanbali moet de [reis voor] hadj worden gestart vanuit de stad waar ze vroeger woonden. Bijvoorbeeld, als een moslim in Amsterdam woont en zijn vader in Rotterdam en daar overlijdt en de zoon iemand als plaatsvervanger van zijn vader op hadj wil sturen, hoewel zijn vader daar niet in zijn testament om heeft gevraagd, is het voor hem verboden om de plaatsvervanger uit Rotterdam te sturen.

Dus, het is niet toegestaan om de plaatsvervanger van een andere plaats in de Hanafi Mazhab te sturen. Maar in Shafi’ī Mazhab is het toegestaan om de plaatsvervanger van elke plaats te sturen, behalve mīqāt [plaats waar de hadji’s de kleding aannemen die ihrām wordt genoemd en gedragen tijdens de riten van de pelgrimstocht.]. In feite is het in Shafi’ī Mazhab toegestaan om geld te geven aan iemand die op hadj gaat en hem te vertellen een plaatsvervanger in Mekka te vinden en hem de hadj van mīqāt namens zijn vader te laten uitvoeren.

De Hanafi’ s met weinig geld kunnen in deze de Shafi’ī Mazhab volgen en iemand in Mekka hun vader, moeder of ander naaste familielid laten vervangen die het niet in zijn of haar laatste testament heeft bevolen. Voordat zij het geld geven voor de badla hadj dienen ze eerst hun niyyāh (intentie) te maken: “Ik volg in deze zaak Imām Shafi’ī.”

Arme moslim

Als een arm persoon op een verplichte hadj gaat, wanneer hij mīqāt bereikt, wordt hij als een Mekkaan gezien en wordt het voor hem farz (verplicht) om de hadj te laten lopen, en daarom moet hij zijn niyyāh nemen om de farz uit te voeren. Als hij niyyāh neemt (van plan is) om de bovenmatige hadj te maken, wordt het voor hem noodzakelijk om de hadj opnieuw te maken, maar dat geldt niet voor een plaatsvervanger die arm is want hij is daar aangekomen en zal teruggaan, met de kracht van iemand anders.

Als een plaatsvervanger [dat wil zeggen een persoon die door een rijk persoon is aangesteld om de hadj namens de rijke persoon uit te voeren] de hadj niet voor zichzelf heeft gemaakt, moet hij in Mekka blijven en een jaar later ook de hadj voor zichzelf uitvoeren. De sawāb voor de hadj van een rijke is groter dan de sawāb voor die van een arme. Als een arm persoon sterft van honger of uitputting op weg naar de hadj, wordt hij zondig. Op hadj gaan is makruh voor een arme persoon die in nood zal zijn en onderweg hulp zal moeten vragen aan anderen. Een plaatsvervanger die de keuze heeft gekregen, kan het geld aan een andere persoon geven en hem in plaats daarvan sturen, ongeacht of hij onderweg ziek wordt of niet, maar hij kan geen ander moslim sturen als hij geen toestemming heeft gekregen.

Een hadji die sterft voordat hij op Arafāt staat, hoeft in zijn laatste wil niet te bevelen dat zijn hadj moet worden gemaakt, als zijn heengaan op hadj en sterven gebeurt in hetzelfde jaar dat de hadj voor hem farz wordt. Als hij een paar jaar later op hadj gaat [de hadj is voor hem farz geworden], zal het wājib voor hem zijn om in zijn laatste testament te bevelen dat een plaatsvervanger uit zijn eigen stad moet worden gestuurd. Een plaatsvervanger kan net zo goed worden gestuurd vanaf de plaats die hij heeft aangewezen of van welke plaats dan ook waar het mogelijk is om iemand te sturen met het geld dat hij heeft toegewezen. Woorden die in een testament worden gebruikt, moeten met zorg worden gekozen.

Moslims die naar Mekka komen

Voor moslims die [naar Mekka] komen van grote afstand voor hadj, ‘umrah, handel of voor enig ander doel, is het harām om door de plaatsen genaamd mīqāt te gaan en de Haram binnen te gaan, dat wil zeggen de gezegende stad Mekka, zonder de ihrām aan. Iedereen die langskomt [bij de mīqāt zonder de ihrām aan] moet terugkeren naar de mīqāt en de ihrām aantrekken. Als hij de ihrām niet aantrekt, zal hij een dier als Qurbāni (offer) moeten (laten) slachten.

Tussen de plaatsen genaamd mīqāt en de Haram, dat wil zeggen, de stad Mekka, wordt Hill genoemd. Mensen die van plan zijn om in de Hill te blijven voor wat zaken terwijl ze door de mīqāt gaan en mensen die in de Hill wonen, mogen de Haram betreden zonder de ihrām, behalve wanneer ze van plan zijn om de Hadj te doen.

De stad Jeddah ligt bijvoorbeeld in de Hill. De Haram is iets groter dan de gezegende stad Mekka en de grenzen worden bepaald door stenen die zijn opgericht door de profeet Ibrahim (alayhis salām). De stenen zijn vele malen vervangen. Voor de hadj trekken de inwoners van de Hill de ihrām aan in de Hill en degenen die in de Haram wonen trekken het aan in de Haram zelf.

Besluit

Geen enkele moslim mag deze mīqāt passeren zonder de Ihrām aan te trekken. Zoals de Profeet Mohammed ﷺ heeft verklaard: “Het is een plaats waarbuiten niemand naar Mekka kan gaan om de hadj en de umrah uit te voeren zonder de Ihrām aan te trekken; anders zal hij moeten offeren.” Hier is alles wat je moet weten over de vijf stations van mīqāt en het belang ervan in de islam.

De ihrām wordt al aangetrokken bij het passeren van de plaatsen van mīqāt, met de bedoeling op de voorgeschreven manier en het zeggen van de voorgeschreven smeekbeden. Het is toegestaan – nog beter – om de ihrām aan te nemen voordat je de plaatsen van mīqāt of zelfs in je woonplaats of land bereikt. Het is toegestaan, maar makruh om het aan te trekken voor de maanden van hadj.

Voor u ligt de uitgewerkte tekst van de toespraak “Inleiding over de Ḥajj: het geestelijke en sociale karakter” van Prof. dr. Fazlur Raḥmān Anṣārī (ʿAlayhi al‑Raḥmah). De oorspronkelijke voordracht, die mondeling werd overgeleverd, heb ik zorgvuldig omgezet in geschreven vorm om haar toegankelijker te maken voor studie, onderwijs en verdere verspreiding binnen de gemeenschap.

Bij het transcriberen heb ik niet alleen gestreefd naar een getrouwe weergave van de inhoud en stijl van de professor, maar tevens naar een academisch verantwoorde presentatie. Daarom zijn de relevante primaire en secundaire bronnen opgezocht, gecontroleerd en waar nodig toegevoegd ter onderbouwing van de door hem aangehaalde concepten. Deze bronnen dienen zowel als verificatie van de oorspronkelijke argumentatie als verdieping voor de lezer die de thematiek van de Ḥajj in haar geestelijke en sociale dimensies verder wil bestuderen. Moge Allah de ziel van Prof. dr. Fazlur Raḥmān Anṣārī (ʿAlayhi al‑Raḥmah) verhogen en ons laten profiteren van zijn kennis. Amien. Vervolgens heb ik dit artikel uitgebreid met ḥajj regelgeving.

Inleiding

Prof. dr. Fazlur Raḥmān Anṣārī (ʿAlayhi al‑Raḥmah)

De Ḥajj is voornamelijk een devotionele instelling en vormt als zodanig het hoogtepunt van een moslimdemonstratie van toewijding aan Allāh Ta’ālā in een ceremoniële naleving. Ṣaḥīḥ Muslim, 1350; Ṣaḥīḥ al‑Bukhārī, 1521 — Ḥajj als zuivering en toewijding. Slogans, symbolen en plechtigheden hebben altijd deel uitgemaakt van mensenlevens op het religieuze, evenals het niet‑religieuze vlak, ongeacht wat de ongodsdienstige misschien tegenwoordig denkt. Al‑Ghazālī, Iḥyāʾ ‘Uloom-ud-Dīn, Boek over Ḥajj — betekenis van rituelen. Ze zijn echter nooit degenen die eindigen in zichzelf. Bovendien hangt hun waarde en werkzaamheid altijd af van de ideeën en concepten. Zij kunnen de projectie zijn van zinloze grillen en luimen van het mythische, of zij kunnen de vertegenwoordigers zijn van ware grote en nobele idealen. Al‑Qurṭubī, Tafsīr, bij 2:196–203 — onderscheid tussen ware en valse rituelen.

Ondertussen zijn symbolen, ceremonies en slogans te vinden in de islam als vanzelfsprekend, doch zij zijn strikt rationeel en subliem in contrast met de irrationele en zelfs vernederende ceremonies van andere religies. Ibn Kathīr, Tafsīr, bij 22:32 — rituelen van de islam zijn verheven en betekenisvol. Als een spirituele ceremoniële observatie dient de Ḥajj in dit licht te worden opgevat. Al‑Ghazālī, Iḥyāʾ’, Boek over Ḥajj — spirituele dimensie van Ḥajj. Elk van de ceremonies uitgevoerd door de pelgrim tijdens de Ḥajj is rijk aan bijbetekenis en draagt binnen haar boezem de verwezenlijking van een welomschreven spirituele “wensdroom”.  Ibn Kathīr, Tafsīr bij 2:125–128 — symboliek van rituelen. Dus, wanneer de pelgrim rond de Ka’aba gaat in het voorgeschreven aantal tawāf, met onbedekt hoofd, gekleed in een naadloos gewaad, en als een verliefde minnaar geabsorbeerd is in de contemplatie van zijn Geliefde en Schepper, toont hij zijn opmars van het collectieve niveau van het menselijk leven tot een hogere status van spirituele glorie waarin hij zich bevestigt ten opzichte van Allāh Ta’ālā. Ṣaḥīḥ al‑Bukhārī 3207; Ṣaḥīḥ Muslim 164 — engelen die de Troon omcirkelen (parallel met tawāf).

De Heilige Profeet Muhammad ﷺ heeft gewezen op het enorme belang van de Ḥajj in de taak van spirituele hervorming en transformatie. Ṣaḥīḥ al‑Bukhārī 1773; Ṣaḥīḥ Muslim 1349 — “Ḥajj mabrūr heeft geen andere beloning dan het Paradijs.” Weet dat alleen degenen die de Ḥajj uitvoeren met wijsheid, met eer en geweten en met inzicht in de vereiste begeleidende geestelijke inspanning, de geestelijke voordelen in volle maat bereiken. Ṣaḥīḥ Muslim 1350 — Ḥajj zonder zonde keert terug als op de dag van geboorte.) De Ḥajj is een mijlpaal in het islamitische geestelijke leven en moet als zodanig worden behandeld. Al‑Nawawī, Riyāḍ al‑Ṣāliḥīn, hoofdstuk over Ḥajj.)

De islam is niet een “persoonlijke religie” zoals sommige zielenheil geloven. Het is de religie van samenleving. Zijn functie is hervorming, omvorming en de opbouw van niet alleen de enkeling, maar het hele sociale geheel. Al‑Ghazālī, Iḥyāʾ’, Boek over de maatschappelijke dimensie van religie; Al‑Siyāsah al‑Sharʿiyyah. In feite is islam de religie van de samenleving in een mate dat zelfs haar zuiver godsdienstige instellingen duidelijke sociale gevolgen en functies hebben. Ibn Kathīr, Tafsīr bij 3:110 — “jullie zijn de beste gemeenschap…” Neem als voorbeeld het geval van namāz, dat misschien de meest “persoonlijke” en “privé” aangelegenheid is van alle religieuze instellingen. In de islam heeft het gebed de maatschappelijke functie daarvan zo nadrukkelijk als de spirituele of devotionele. Ṣaḥīḥ al‑Bukhārī, 606; Ṣaḥīḥ Muslim, 1509 — de waarde van congregatiegebed. De moskee is de enige plek ter wereld waar het ideaal van broederschap echt en praktisch gerealiseerd wordt, waar alle onderscheid van kaste, ras, rang en kleur zijn uitgewist. Ṣaḥīḥ Muslim, 2564 — verbod op raciale superioriteit; Khuṭbah al‑Wada‘. En in die zin van repetitie en bevestiging van menselijke broederschap moet een moslim vijf keer per dag verplicht naleven. Ṣaḥīḥ al‑Bukhārī, 657 — verplichting van congregatiegebed.

Islam bestrijdt niet voor de praktische inrichting door menselijke broederschap te beperken. Van de dagelijkse plaatselijke gemeenten aan de meer uitgebreide vrijdagcongregatie, en van de stad‑congregatie tot de wereld‑congregatie in Mekka ter gelegenheid van de Ḥajj, vergroot het geleidelijk de reikwijdte en de functie van die repetitie en bevestiging. Ṣaḥīḥ Muslim, 852 — vrijdaggebed; Ṣaḥīḥ al‑Bukhārī, 1521 — Ḥajj als wereldwijde bijeenkomst. Totdat het voor de moslimgemeenschap behaalt wat onmogelijk was om te bereiken voor andere samenlevingen, namelijk perfecte menselijke gelijkheid en broederschap. Khuṭbah al‑Wada‘ — “geen Arabier is beter dan een niet‑Arabier… behalve in taqwā”.

“The ideal of a League of Human Races”, zegt de islam’s vijandige criticus professor Snouck Hurgronje: “has indeed been approached by Islam more nearly than any other religion; for the League of Nations founded on the basis of Muhammad’s religion takes the principle of the equality of all human races so seriously as to put other communities to shame.” Snouck Hurgronje, C. (1916). Mohammedanism. New York: G.P. Putnam’s Sons.)

Ḥajj‑regelgeving volgens al‑Mukhtaṣar al‑Qudūrī (Ḥanafī‑fiqh)

Omdat klassieke islamitische werken verschillende edities hebben, gebruik ik de standaard en wereldwijd meest gebruikte edities (Dar al‑Kutub al‑‘ʿIlmiyyah, Dar al‑Fikr, Dar Iḥyāʾ’ al‑Turāth, enz.). Dit is de correcte academische manier om klassieke bronnen te citeren.

Verplichtingen van de islam

Na het betreden van het islamitische raamwerk door de geloofsovertuiging (Imān) én door het aanvaarden met zowel het hart als het mondeling verklaren (Ṣaḥīḥ Muslim, Kitāb al‑Īmān, Deel 1, p. 36) zijn vier fundamentele vormen van aanbidding (Ibādah) verplicht voor elke moslim. Ṣaḥīḥ al‑Bukhārī, Kitāb al‑Īmān, Deel 1, p. 49 — “Buniyal‑Islām ‘alā khams”

1. De Ṣalāt = dagelijkse vijf gebeden (Ṣaḥīḥ al‑Bukhārī, Kitāb al‑Ṣalāt, Deel 1, p. 102, Ṣaḥīḥ Muslim, Kitāb al‑Ṣalāt, Deel 1, p. 252)
2. Saum = vasten (Ṣaḥīḥ al‑Bukhārī, Kitāb al‑Ṣawm, Deel 2, p. 226, Ṣaḥīḥ Muslim, Kitāb al‑Ṣiyām, Deel 2, p. 556)
3. Zakāt = armenbelasting (Ṣaḥīḥ al‑Bukhārī, Kitāb al‑Zakāt, Deel 2, p. 131, Ṣaḥīḥ Muslim, Kitāb al‑Zakāt, Deel 2, p. 690)
4. Ḥajj = bedevaart naar Mekka. (Ṣaḥīḥ al‑Bukhārī, Kitāb al‑Ḥajj, Deel 2, p. 318, Ṣaḥīḥ Muslim, Kitāb al‑Ḥajj, Deel 2, p. 835) en bezoek aan de Profeet ﷺ in Medina. (Al‑Nawawī, Al‑Majmū‘, Deel 8, p. 274 — aanbeveling van ziyārah, Ibn Kathīr, Tafsīr, Deel 2, p. 348 — uitleg bij 4:64, Al‑Subkī, Shifā’ al‑Siqām, p. 12–15 — verplichting van liefde en aanbeveling van bezoek, Qādī ‘ʿIyāḍ, al‑Shifā’, Deel 2, p. 67 — de rechten van de Profeet ﷺ)

Shurūṭ al‑Wujūb (voorwaarden verplichtend voor de Ḥajj)

1. Moslim zijn (soenniet of anderszins binnen de islamitische geloofsgrenzen), Ḥajj is alleen verplicht voor een moslim. Al‑Qudūrī, al‑Mukhtaṣar, Kitāb al‑Ḥajj, Radd al‑Muḥtār, 2/456
2. Volwassen zijn (bāligh). Ḥajj is niet verplicht voor een kind. al‑Hidāyah, 1/144, al‑Qudūrī, Kitāb al‑Ḥajj
3. Gezond verstand (ʿaql). Ḥajj is niet verplicht voor iemand die geestelijk niet toerekeningsvatbaar is. Al‑Qudūrī, Kitāb al‑Ḥajj, Radd al‑Muḥtār, 2/457
4. Vrijheid (geen slaaf of gevangene). Een slaaf of gevangene heeft geen mogelijkheid om te reizen, dus geen verplichting. Al‑Hidāyah, 1/145, al‑Qudūrī, Kitāb al‑Ḥajj
5. Gezondheid en fysieke mogelijkheid. Ḥajj is niet verplicht voor een blinde zonder begeleider, iemand die niet kan zitten op een rijdier, iemand die te zwak is om te reizen en iemand met een permanente handicap die reizen onmogelijk maakt. Al‑Qudūrī, Kitāb al‑Ḥajj, Ibn ʿĀbidīn, Radd al‑Muḥtār, 2/458
6. Vermogen (māl) en onderhoud voor gezin. Ḥajj is verplicht wanneer men de reis kan bekostigen, de terugreis kan bekostigen, voldoende onderhoud achterlaat voor het gezin, schulden kan aflossen zonder in armoede te vallen. Al‑Hidāyah, 1/146, al‑Qudūrī, Kitāb al‑Ḥajj, Iḥyāʾ, Asrār al‑Ḥajj
7. Veiligheid van de route. Ḥajj is niet verplicht als de route gevaarlijk is door oorlog, bandieten of politieke blokkades. al‑Qudūrī, Kitāb al‑Ḥajj, Radd al‑Muḥtār, 2/459

Voor inwoners van Dār al‑Ḥarb. Ḥajj wordt verplicht als de persoon veilig kan reizen, de autoriteiten van dat land het toestaan, de route naar Mekka open is. al‑Qudūrī, Kitāb al‑Ḥajj (hoofdstuk: Ḥajj van inwoners van Dār al‑Ḥarb, al‑Hidāyah, 1/147

Verplichting van de Ḥajj (Shurūṭ al‑Wujūb) volgens Qudūrī & Iḥyāʾ

Tijdstip van de Ḥajj. De maanden van de Ḥajj zijn Shawwāl, Dhū al‑Qaʿdah en de eerste tien dagen van Dhū al‑Ḥijjah. al‑Qudūrī, Kitāb al‑Ḥajj; al‑Hidāyah 1/144. Voor Shawwāl en na de 10e Dhū al‑Ḥijjah kan men geen ihrām voor Ḥajj aannemen. Radd al‑Muḥtār 2/460

Hadith over het nalaten van de Ḥajj: “Wie de Ḥajj kan verrichten maar het nalaat, laat hem sterven als jood of christen.” Deze uitspraak wordt door al‑Ghazālī genoemd in Iḥyāʾ ʿUloom ud‑Dīn, Boek van de Ḥajj. Iḥyāʾ, Kitāb Asrār al‑Ḥajj, Deel 1, p. 270–271.

Let op: De uitspraak wordt door sommige muḥaddithīn als zwak geclassificeerd, maar de betekenis (dat het nalaten van Ḥajj ernstig is) wordt bevestigd door de fiqh‑geleerden.

Voortreffelijkheden van de Ḥajj (Faḍāʾil al‑Ḥajj)

“Kondig de Ḥajj aan onder de mensen… en verkondig de Ḥajj aan de mensen; zij zullen tot jou komen te voet en op elke magere kameel, vanuit elke verre vallei.”  Qurʾān 22:27, Tafsīr Ibn Kathīr, Deel 5, p. 415, Tafsīr al‑Qurṭubī, Deel 12, p. 56

Qatādah zei dat Allāh Ta’ālā Ḥazrat Ibrāhīm (‘ʿalayhis salām) beval om de Ḥajj te verkondigen, waarna hij riep: “O mensen, Allāh heeft een Huis gemaakt, verricht de bedevaart.” Tafsīr Ibn Kathīr, Deel 5, p. 416, Tafsīr al‑Ṭabarī, Deel 18, p. 589

“Dat zij voordelen kunnen verkrijgen… Opdat zij getuige zijn van de voordelen die voor hen zijn.”  Qurʾān 22:28. De voordelen omvatten handel (wereldse baten) en vergeving en beloning (hiernamaals). Een wijze zei: “Bij de Heer van de Kaʿbah, Hij heeft hen vergeven.” Tafsīr al‑Qurṭubī, Deel 12, p. 60, Tafsīr Ibn Kathīr, Deel 5, p. 417

Shayṭān op het rechte pad. “Ik zal voor hen zitten op Uw rechte pad.” Qurʾān 7:16. Sommige mufassirīn leggen uit dat Shayṭān de mensen probeert te weerhouden van de Ḥajj door hen angst, twijfel of moeilijkheden in te fluisteren. Tafsīr al‑Qurṭubī, Deel 7, p. 223, Tafsīr Ibn Kathīr, Deel 3, p. 412

Hadith: “Vrij van zonden zoals op de dag van geboorte.”  De Profeet ﷺ zei: “Wie de Ḥajj verricht zonder onzedelijke daad en zonder ruzie, keert terug zoals op de dag dat zijn moeder hem baarde.” Ṣaḥīḥ al‑Bukhārī, Kitāb al‑Ḥajj, Hadith 1521 (Deel 2, p. 318), Ṣaḥīḥ Muslim, Kitāb al‑Ḥajj, Hadith 1350 (Deel 2, p. 835)

Farḍ‑handelingen (Arkān) van de Ḥajj volgens de Ḥanafī‑fiqh

1. Aannemen van Ihrām vóór elk ander ritueel. Dit is de eerste farḍ van de Ḥajj. Zonder ihrām is geen enkele handeling van de Ḥajj geldig. Al‑Qudūrī, al‑Mukhtaṣar, Kitāb al‑Ḥajj, Deel 1, p. 112, al‑Hidāyah, Deel 1, p. 144, Radd al‑Muḥtār, Deel 2, p. 456
2. Wuqūf (verblijf) in ʿArafāt. Minimaal één moment tussen zawāl (middag) op 9 Dhū al‑Ḥijjah tot fajr op 10 Dhū al‑Ḥijjah. Dit is de essentiële pilaar van de Ḥajj. Al‑Qudūrī, Deel 1, p. 113, al‑Hidāyah, Deel 1, p. 145, Radd al‑Muḥtār, Deel 2, p. 457, Iḥyāʾ, Asrār al‑Ḥajj, Deel 1, p. 270
3. Tawāf al‑Ifāḍa (Tawāf al‑Ziyārah). Uit te voeren na het verblijf in ʿArafāt, met de juiste intentie. Dit is de derde farḍ van de Ḥajj. Al‑Qudūrī, Deel 1, p. 113, al‑Hidāyah, Deel 1, p. 146, Radd al‑Muḥtār, Deel 2, p. 458
4. Volgorde tussen de farḍ‑handelingen. De volgorde is verplicht (1) Ihrām, (2) Wuqūf in ʿArafāt en (3) tawāf al‑Ifāḍa. al‑Hidāyah, Deel 1, p. 147, Radd al‑Muḥtār, Deel 2, p. 459
5. Geen geslachtsgemeenschap vóór het wuqūf in ʿArafāt. Indien dit gebeurt vóór wuqūf, wordt de Ḥajj ongeldig en moet de Ḥajj worden afgemaakt, én het volgende jaar opnieuw worden verricht, én een badanah (kameel) worden geofferd. al‑Qudūrī, Deel 1, p. 114, al‑Hidāyah, Deel 1, p. 148, Radd al‑Muḥtār, Deel 2, p. 460

Wājib‑handelingen in de Ḥajj (Ḥanafī‑fiqh)

1. Verblijven in Muzdalifah (al‑mabīt bi‑Muzdalifah). Minstens een moment na Fajr op 10 Dhū al‑Ḥijjah. al‑Qudūrī, Deel 1, p. 115; al‑Hidāyah, Deel 1, p. 150; Radd al‑Muḥtār, Deel 2, p. 462)
2. Saʿy tussen Ṣafāʾ en Marwah. Na een geldige tawāf. al‑Qudūrī, p. 116; al‑Hidāyah, p. 151; Radd al‑Muḥtār, p. 463
3. Stenen gooien bij de Jamarāt (ramy al‑jamarāt) op de 10^e dag: alleen Jamrah al‑ʿAqaba, de 11^e en 12^e dag op alle drie. al‑Qudūrī, p. 117; al‑Hidāyah, p. 152
4. Tawāf al‑Wadāʿ (afscheidstawaaf). Voor niet‑inwoners van Mekka. al‑Qudūrī, p. 118; Radd al‑Muḥtār, p. 465
5. Halq of taqṣīr (scheren of knippen). Binnen de Ḥaram en binnen de ayyām al‑naḥr (10–12 Dhū al‑Ḥijjah). al‑Hidāyah, p. 153; Radd al‑Muḥtār, p. 466
6. Ihrām niet overschrijden voorbij de mīqāt. Wie de mīqāt passeert zonder ihrām moet een dam betalen. al‑Qudūrī, p. 114; al‑Hidāyah, p. 149
7. Geen overtredingen van de ihrām‑verboden zoals: (1) seksuele gemeenschap vóór taḥallul, (2) dragen van genaaide kleding (voor mannen), (3) bedekken van hoofd of gezicht (voor mannen). al‑Hidāyah, p. 148–149; Radd al‑Muḥtār, p. 460–461
8. Verlenging van wuqūf in ʿArafāt tot na zonsondergang. Voor wie vóór zonsondergang arriveert. al‑Hidāyah, p. 147; Radd al‑Muḥtār, p. 459
9. Maghrib en ʿIshāʾ uitstellen tot Muzdalifah. Beide gebeden worden gecombineerd in Muzdalifah. al‑Qudūrī, p. 115; al‑Hidāyah, p. 150
10. Tawāf al‑Ifāḍa niet uitstellen voorbij de ayyām al‑naḥr. 10–12 Dhū al‑Ḥijjah. Radd al‑Muḥtār, p. 467
11. Beginnen van tawāf bij de Zwarte Steen (al‑Ḥajar al‑Aswad). al‑Hidāyah, p. 146
12. Tawāf tegen de klok in (tegen de zon). al‑Qudūrī, p. 113
13. Tawāf buiten de Ḥātim (niet erdoorheen). De Ḥātim is onderdeel van de Kaʿbah. al‑Hidāyah, p. 146
14. Lopen tijdens tawāf (voor wie geen excuus heeft). Radd al‑Muḥtār, p. 468
15. Ṭahārah (wudūʾ) tijdens tawāf. Tawāf zonder wudūʾ vereist dam. al‑Qudūrī, p. 113; al‑Hidāyah, p. 146
16. Bedekking van de ʿawrah tijdens tawāf. Radd al‑Muḥtār, p. 468
17. Twee rakʿāt na de tawāf. Bij voorkeur achter Maqām Ibrāhīm. al‑Qudūrī, p. 113; al‑Hidāyah, p. 146
18. Saʿy beginnen vanaf Ṣafāʾ. al‑Hidāyah, p. 151
19. Lopen tijdens Saʿy (voor wie geen excuus heeft). Radd al‑Muḥtār, p. 469
20. Saʿy uitvoeren na een geldige tawāf. al‑Qudūrī, p. 116
21. Slachten (naḥr) voor tamattuʿ en qirān. Een schaap of equivalent. al‑Hidāyah, p. 153; Radd al‑Muḥtār, p. 470
22. Volgorde tussen: ramy → slachten → halq/taqṣīr. al‑Hidāyah, p. 152–153

Handelingen vóór het aantrekken van ihrām (Sunnah‑handelingen)

1. Ghusl verrichten (of wudūʾ als ghusl niet mogelijk is). Ghusl is sunnah muʾakkadah vóór het betreden van de ihrām. al‑Qudūrī, Deel 1, p. 111, al‑Hidāyah, Deel 1, p. 143, Iḥyāʾ, Deel 1, p. 268
2. Twee ongezoomde doeken dragen (izār en ridāʾ). Nieuwe of gewassen doeken zijn aanbevolen. al‑Qudūrī, p. 111, Radd al‑Muḥtār, Deel 2, p. 455
3. Attar (parfum zonder alcohol daarin) gebruiken vóór het aannemen van ihrām. Dit is sunnah, zolang het vóór de niyyah wordt aangebracht. al‑Hidāyah, p. 143, Radd al‑Muḥtār, p. 456, Iḥyāʾ, p. 269
4. Twee rakʿāt bidden vóór het aannemen van ihrām. Bij voorkeur met de intentie van ṣalāt al‑ihrām. al‑Qudūrī, p. 111, al‑Hidāyah, p. 143
5. De duʿāʾ bij het betreden van ihrām. De duʿāʾ die jij noemt is correct in betekenis: Allāhumma innī urīdu al‑ḥajja fa‑yassirhu lī wa‑taqabbalhu minnī. (“O Allāh, ik wil de Ḥajj verrichten, maak het mij gemakkelijk en accepteer het van mij.”) Iḥyāʾ, Deel 1, p. 269, Radd al‑Muḥtār, p. 456
6. Het uitspreken van de Talbiyah. Na de ṣalāh en niyyah van ihrām: Labbayk Allāhumma labbayk, Labbayk lā sharīka laka labbayk. Inna al‑ḥamda wa‑n‑niʿmata laka wa‑l‑Mulk, lā sharīka lak. Ṣaḥīḥ al‑Bukhārī, Deel 2, p. 314, Ṣaḥīḥ Muslim, Deel 2, p. 830, al‑Qudūrī, p. 111, Iḥyāʾ, p. 269

Verboden daden tijdens de ihrām‑periode (Ḥanafī‑fiqh)

(NB: Zodra men de Talbiyah heeft uitgesproken, is de ihrām actief.)

1. Rafath (seksuele omgang en seksuele taal). Dit omvat geslachtsgemeenschap, seksuele aanraking, seksuele opmerkingen of toespelingen. al‑Qudūrī, Deel 1, p. 114, al‑Hidāyah, Deel 1, p. 148, Radd al‑Muḥtār, Deel 2, p. 460
2. Fusūq (zonden) en jidāl (ruzie, discussie). Dit is expliciet verboden in de Qurʾān: “Geen rafath, geen fusūq en geen jidāl tijdens de Ḥajj.” Qurʾān 2:197, Tafsīr Ibn Kathīr, Deel 1, p. 532, al‑Hidāyah, p. 148
3. Niet doden van dieren (jachtverbod). Men mag geen landdieren doden, jacht verrichten, anderen opdracht geven om te jagen. Qurʾān 5:95, al‑Qudūrī, p. 114, Radd al‑Muḥtār, p. 461
4. Verboden kleding voor mannen. Een man in ihrām mag niet dragen: een shirt, broek, tulband, pet, jurk, khuffs (leren sokken), tenzij hij geen sandalen vindt → dan moeten ze onder de enkel worden afgesneden. Ṣaḥīḥ al‑Bukhārī, Deel 2, p. 312, al‑Qudūrī, p. 111, al‑Hidāyah, p. 143
5. Geen bedekking van hoofd of gezicht (voor mannen). Het hoofd bedekken is verboden en het gezicht bedekken is ook verboden volgens de Hanafī’s. al‑Hidāyah, p. 148, Radd al‑Muḥtār, p. 460
6. Geen Attar (parfum) gebruiken. Dit omvat parfum op lichaam, parfum op kleding, geparfumeerde olie, geparfumeerde zeep. al‑Qudūrī, p. 111, al‑Hidāyah, p. 143, Iḥyāʾ, p. 269
7. Geen haar of nagels verwijderen. Verboden zijn hoofdhaar scheren, lichaamshaar verwijderen, baard knippen, nagels knippen. Qurʾān 2:196, al‑Qudūrī, p. 114, Radd al‑Muḥtār, p. 461
8. Geen haar wassen met heemst (khitmi). Heemst heeft een geur en verzachtende werking, daarom verboden. al‑Hidāyah, p. 149, Radd al‑Muḥtār, p. 461
9. Geen genaaide kleding dragen (voor mannen). Dit betekent kleding die op maat is genaaid voor het lichaam. al‑Qudūrī, p. 111, al‑Hidāyah, p. 143
10. Geen kleding geverfd met saffraan of saffloerolie, tenzij de geur volledig verdwenen is, de stof gewassen is. Ṣaḥīḥ Muslim, Deel 2, p. 829, Radd al‑Muḥtār, p. 462

Toegestane daden tijdens de ihrām‑periode (Ḥanafī‑fiqh)

(Dit zijn handelingen die niet verboden zijn tijdens ihrām.)

1. Ghusl verrichten. Het is toegestaan én aanbevolen om ghusl te doen tijdens ihrām. al‑Qudūrī, Deel 1, p. 111, al‑Hidāyah, Deel 1, p. 143, Iḥyāʾ, Deel 1, p. 269
2. Een badhuis betreden. Het betreden van een badhuis of hammām is toegestaan, zolang men geen parfum gebruikt, geen haar verwijdert, geen verboden kleding aantrekt. Radd al‑Muḥtār, Deel 2, p. 462, al‑Hidāyah, p. 149
3. In de schaduw zitten. Toegestaan is in de schaduw van een huis, schaduw van een tent, schaduw van een luifel, schaduw van een paraplu. al‑Qudūrī, p. 111, Radd al‑Muḥtār, p. 462. Let op: het hoofd bedekken is verboden voor mannen. Schaduw is geen bedekking.
4. Een ḥimyān (geldriem) dragen. Het dragen van een gordel, riem of geldtas is toegestaan, zelfs als deze genaaid is. Dit geldt ook voor tassen, riemen, buidels, heuptassen. al‑Qudūrī, p. 111, al‑Hidāyah, p. 143,  Radd al‑Muḥtār, p. 455

Bekogelen van Jamrat al‑ʿAqaba (ramy al‑jamarāt) – Ḥanafī‑fiqh

(Dit betreft de eerste steniging op 10 Dhū al‑Ḥijjah (Yawm al‑Naḥr)).

1. Stenen gooien bij Jamrat al‑ʿAqaba. Volgens de Ḥanafī‑geleerden moet men (1) Vanaf de binnenkant van het dal gooien. Dit is de sunnah‑positie. al‑Hidāyah, Deel 1, p. 152, Radd al‑Muḥtār, Deel 2, p. 463. (2) Met zeven steentjes. De grootte is ongeveer zoals de steentjes van een katapult (ḥaṣā al‑khadhf). al‑Qudūrī, Deel 1, p. 117, al‑Hidāyah, p. 152. (3) Takbīr zeggen bij elke worp. Allāhu akbar bij elke steen. al‑Hidāyah, p. 152, Iḥyāʾ, Deel 1, p. 273. (4) Meteen vertrekken na het gooien. Men blijft niet staan om te bidden of duʿāʾ te doen. Radd al‑Muḥtār, p. 463
2. Stoppen met de Talbiyah bij de eerste worp. Zodra de eerste steen wordt gegooid, stopt men met de Talbiyah. al‑Qudūrī, p. 117, al‑Hidāyah, p. 152
3. Slachten (naḥr) voor de pelgrim die tamattuʿ of qirān doet. Ifrād → géén verplicht offer, Tamattuʿ en Qirān → verplicht offer (dam al‑shukr). al‑Qudūrī, p. 118, al‑Hidāyah, p. 153, Radd al‑Muḥtār, p. 470
4. Halq of taqṣīr (scheren of knippen) Scheren (halq) is superieur. Knippen (taqṣīr) is toegestaan. Dit moet binnen de Ḥaram gebeuren. al‑Hidāyah, p. 153, Radd al‑Muḥtār, p. 466
5. Na halq/taqṣīr: alles is toegestaan behalve vrouwen. Dit heet taḥallul al‑awwal (eerste ontbinding van ihrām). Verboden blijven seksuele omgang, huwelijkscontract, seksuele toenadering. al‑Qudūrī, p. 118, Radd al‑Muḥtār, p. 466

Ḥajj al‑Ifrād – correcte Ḥanafī‑uitleg

Wat is Ifrād? Alleen Ḥajj, zonder ʿUmrah. Men gaat in ihrām alleen voor Ḥajj. Geen offer verplicht. al‑Qudūrī, p. 112, al‑Hidāyah, p. 144

1. Wie mag Ifrād doen? (1) Inwoners van de Ḥaram (Mekka). Zij doen altijd Ifrād. al‑Hidāyah, p. 144.
2. Inwoners binnen de mīqāt. Zoals inwoners van Jeddah. Radd al‑Muḥtār, p. 457.
3. Inwoners buiten de mīqāt (Afaqīs). Zij mogen Ifrād doen, maar Tamattuʿ is aanbevolen, Qirān is toegestaan, Ifrād blijft geldig en toegestaan. al‑Qudūrī, p. 112

Bijzondere voorschriften voor vrouwen tijdens de Ḥajj (Ḥanafī‑fiqh)

De vrouw is in alle farḍ‑, wājib‑ en sunnah‑handelingen gelijk aan de man, behalve in de volgende uitzonderingen die specifiek voor haar gelden.

1. Zij bedekt haar hoofd. Voor vrouwen is het verplicht om het hoofd te bedekken, ook in ihrām. al‑Hidāyah, Deel 1, p. 148, Radd al‑Muḥtār, Deel 2, p. 461
2. Zij onthult haar gezicht. Het gezicht mag niet bedekt worden met een niqāb of sluier die het gezicht raakt. Wel toegestaan een losse doek voor het gezicht, zonder aanraking (zogenaamde sadal). al‑Qudūrī, Deel 1, p. 111, Radd al‑Muḥtār, p. 461
3. Zij verheft haar stem niet in de Talbiyah. De Talbiyah wordt zacht uitgesproken. al‑Hidāyah, p. 143, Iḥyāʾ, Deel 1, p. 269
4. Geen raml (snel lopen) in tawāf. Raml is een mannelijke sunnah en geldt niet voor vrouwen. al‑Hidāyah, p. 146, Radd al‑Muḥtār, p. 468
5. Zij loopt niet tussen de twee groene palen (in Saʿy). Het snelle stuk tussen de twee palen is alleen voor mannen. al‑Qudūrī, p. 116, al‑Hidāyah, p. 151
6. Zij scheert haar hoofd niet, maar knipt een stukje van de haarpunten. Mannen: halq (scheren) of taqṣīr (knippen) en vrouwen: alleen knippen, ongeveer een vingertopje (½–1 cm). al‑Hidāyah, p. 153, Radd al‑Muḥtār, p. 466
7. Menstruatie bij het betreden van ihrām. Als een vrouw menstrueert vóór het aannemen van ihrām dan verricht zij ghusl, zij gaat in ihrām, zij doet alles wat een pelgrim doet behalve tawāf totdat zij rein is. al‑Qudūrī, p. 111, al‑Hidāyah, p. 143, Iḥyāʾ, p. 269
8. Menstruatie na wuqūf en Tawāf al‑Ifāḍa. Als zij menstrueert na wuqūf in ʿArafāt en/of Tawāf al‑Ifāḍa, dan mag zij Mekka verlaten zonder Tawāf al‑Wadāʿ (afscheidstawaaf). Er is geen dam (boete) voor haar. al‑Qudūrī, p. 118, Radd al‑Muḥtār, p. 465

Overtredingen tijdens de Ḥajj en hun boetedoeningen (Ḥanafī‑fiqh)

(Damm, sadaqāh, of keuze‑boete volgens Qurʾān 2:196 en de Ḥanafī‑uitleg)

1. De Ḥanafī‑geleerden verdelen overtredingen in drie categorieën: (1) Damm al‑Shah – verplicht offer van een schaap, (2) Sadaqāh – geven van voedsel of geld aan de armen, (3) Takhyīr‑boete – keuze uit drie opties (slachten, voeden, vasten).
2. Parfum gebruiken tijdens ihrām. Parfum op lichaam of kleding is verboden. Boete (1) Hele ledemaat of meer → dam (schaap), (2) Minder dan een ledemaat → sadaqāh (waarde van een handvol voedsel). al‑Qudūrī, Deel 1, p. 114, al‑Hidāyah, Deel 1, p. 149, Radd al‑Muḥtār, Deel 2, p. 461
3. Genaaide kleding dragen of hoofd bedekken (voor mannen). Mannen mogen geen genaaide kleding dragen en hun hoofd niet bedekken. Boete (1) Volledige dag → damm, (2) Minder dan een dag → sadaqāh. al‑Qudūrī, p. 111, al‑Hidāyah, p. 148, Radd al‑Muḥtār, p. 460
4. Haar scheren of knippen tijdens ihrām. Boete (1) ¼ van het hoofd of meer → damm, (2) Minder dan ¼ → sadaqāh. al‑Hidāyah, p. 149, Radd al‑Muḥtār, p. 461
5. Nagels knippen tijdens ihrām. Boete (1) Nagels van beide handen én beide voeten, of één hand + één voet → damm (2) Minder dan vijf nagels totaal → Abū Ḥanīfah & Abū Yūsuf: sadaqāh maar Muḥammad al‑Shaybānī zegt: damm. al‑Qudūrī, p. 114, Radd al‑Muḥtār, p. 461
6. Overtredingen door een geldig excuus (ʿudhr), bijvoorbeeld ziekte, wond, noodzaak, extreme hitte, medische reden. De pelgrim heeft dan keuze uit drie (takhyīr): (1) Een schaap slachten of (2) Drie sāʿa voedsel geven aan zes arme mensen of (3) Drie dagen vasten. Dit is gebaseerd op Qurʾān 2:196, al‑Hidāyah, p. 149, Radd al‑Muḥtār, p. 462, Iḥyāʾ, Deel 1, p. 272

Na Ḥajj en/of ʿUmrah naar Medina – Deugden en voorschriften

1. Medina is de beste plaats na Mekka. De geleerden zijn het erover eens dat Mekka is de beste plaats op aarde. Medina is de beste plaats na Mekka. al‑Qudūrī, Kitāb al‑Ḥajj (aanbeveling van ziyārah), Iḥyāʾ, Deel 1, p. 274, al‑Shifāʾ van Qāḍī ʿIyāḍ, Deel 2, p. 67
2. De beloning van één gebed in de Masjid an‑Nabawī. De Profeet ﷺ zei: “Een gebed in mijn moskee is beter dan duizend gebeden elders, behalve in al‑Masjid al‑Ḥarām.” Ṣaḥīḥ al‑Bukhārī, Deel 2, p. 76, Ṣaḥīḥ Muslim, Deel 2, p. 1012. Dit geldt volgens de geleerden ook voor andere goede daden in Medina.
3. De beloning van een gebed in Bayt al‑Maqdis (Jeruzalem). De Profeet ﷺ zei: “Een gebed in al‑Masjid al‑Aqṣā is gelijk aan 500 gebeden elders.” Sunan Ibn Mājah, Hadith 1406, Musnad Aḥmad, Deel 3, p. 343. Ook hier geldt: alle goede daden worden vermenigvuldigd.
4. Overlevering met 10.000 – 1.000 – 100.000 gebeden. Er bestaat een overlevering waarin staat: (1) Gebed in Mekka = 100.000, (2) Gebed in Medina = 10.000, (3) Gebed in Bayt al‑Maqdis = 1.000. Deze overlevering is zwak, maar wordt door veel fuqahāʾ genoemd als faḍāʾil (deugden), niet als wetgeving. al‑Baihāqi, Shuʿab al‑Īmān, Deel 3, p. 490, al‑Munāwī, Fayḍ al‑Qadīr, Deel 6, p. 257. De betekenis wordt door de geleerden niet afgewezen, omdat het gaat om deugden, niet om aḥkām.
5. De Profeet ﷺ zei: “Wie de ontberingen van Medina verdraagt…”. De Profeet ﷺ zei: “Wie de moeilijkheden van Medina geduldig verdraagt, voor hem zal ik voorspraak doen op de Dag der Opstanding.” Ṣaḥīḥ Muslim, Deel 2, p. 1015, Musnad Aḥmad, Deel 3, p. 21. Dit toont de spirituele status van Medina en de liefde van de Profeet ﷺ voor zijn stad.
6. Aanbeveling van het bezoeken van Medina na Ḥajj of ʿUmrah. De klassieke Sunni‑geleerden (al‑Nawawī, al‑Subkī, Qāḍī ʿIyāḍ) zeggen: (1) Het bezoeken van de Profeet ﷺ is sterk aanbevolen (mandūb muʾakkad). (2) Het behoort tot de volmaakte uitvoering van de Ḥajj‑reis. (30 Het is een daad van liefde, respect en nabijheid tot de Profeet ﷺ. al‑Nawawī, al‑Majmūʿ, Deel 8, p. 274, al‑Subkī, Shifāʾ al‑Siqām, p. 12–15, al‑Shifāʾ, Deel 2, p. 67

Het innerlijke verlangen naar de Ḥajj

(Gebaseerd op al‑Ghazālī, Iḥyāʾ ʿUloom al‑Dīn, Deel 1, p. 268–272)

Het verlangen naar de Ḥajj behoort tot de hoogste innerlijke staten van de dienaar. De Ka’aba is het Huis van Allāh Ta’ālā, en wie naar dit Huis verlangt, verlangt in werkelijkheid naar Allāh Zelf.

Al‑Ghazālī legt uit dat de reis naar de Ka’aba een uiterlijke reis is, maar het werkelijke doel is de innerlijke reis naar Allāh Ta’ālā. De betekenis van het gaan naar de Ka’aba is niet slechts het bereiken van een gebouw van steen, maar het zoeken naar de nabijheid van Allāh Ta’ālā en het verlangen naar Zijn ‘gelaat’ (Riḍwān). Het fysieke oog van deze wereld is zwak en onvolmaakt.
Het kan de schittering van het goddelijke licht niet verdragen. Daarom zegt al‑Ghazālī: Het oog van deze wereld is tijdelijk, maar het oog van het Hiernamaals is blijvend vrij van zwakte, blindheid en beperking. Pas in het Hiernamaals zal de gelovige een glimp van het Licht van Allāh kunnen verdragen — een licht dat in deze wereld te krachtig is voor het menselijke oog. Wie dus in deze wereld verlangt naar de Ka’aba, moet begrijpen dat dit verlangen slechts een voorbereiding is op het hogere verlangen: het verlangen naar de ontmoeting met Allāh Ta’ālā in Zijn eeuwige verblijfplaats. Daarom zegt al‑Ghazālī dat de ware pelgrim niet tevreden is met het zien van de Ka’aba, maar verlangt naar Degene tot Wie de Ka’aba leidt. De Ka’aba is een richting, maar Allāh Ta’ālā is het Doel.

Bronnen

• Al‑Bukhārī, M. I. (z.j.). Ṣaḥīḥ al‑Bukhārī (Deel 1–9). Dar al‑Kutub al‑ʿIlmiyyah.
• Al‑Ghazālī, A. H. (z.j.). Iḥyāʾ ʿUloom al‑Dīn (Deel 1–4). Dar al‑Maʿrifah.
• Al‑Marghīnānī, B. (z.j.). Al‑Hidāyah (Deel 1–4). Dar al‑Fikr.
• Al‑Nawawī, Y. (z.j.). Al‑Majmūʿ Sharḥ al‑Muhadhdhab (Deel 1–20). Dar al‑Fikr.
• Al‑Nawawī, Y. (z.j.). Riyāḍ al‑Ṣāliḥīn.
• Al‑Qādī ʿIyāḍ. (z.j.). Al‑Shifāʾ bi‑Taʿrīf Ḥuqūq al‑Muṣṭafā (Deel 1–2). Dar al‑Kutub al‑ʿIlmiyyah.
• Al‑Qudūrī, A. (z.j.). Al‑Mukhtaṣar (Deel 1). Dar al‑Kutub al‑ʿIlmiyyah.
• Al‑Qurṭubī, M. (z.j.). Al‑Jāmiʿ li‑Aḥkām al‑Qurʾān (Deel 1–20). Dar al‑Kutub al‑Miṣriyyah.
• Al‑Subkī, T. (z.j.). Shifāʾ al‑Siqām fī Ziyārat Khayr al‑Anām. Dar al‑Kutub al‑ʿIlmiyyah.
• Al‑Ṭabarī, M. (z.j.). Jāmiʿ al‑Bayān fī Taʾwīl al‑Qurʾān (Deel 1–30). Dar al‑Fikr.
• Ibn ʿĀbidīn, M. (z.j.). Radd al‑Muḥtār ʿalā al‑Durr al‑Mukhtār (Deel 1–10). Dar al‑Fikr.
• Ibn Kathīr, I. (z.j.). Tafsīr Ibn Kathīr (Deel 1–8). Dar Iḥyāʾ al‑Turāth al‑ʿArabī.
• Muslim, I. al‑Ḥ. (z.j.). Ṣaḥīḥ Muslim (Deel 1–5). Dar Iḥyāʾ al‑Turāth al‑ʿArabī.
• Snouck Hurgronje, C. (1916). Mohammedanism. G.P. Putnam’s Sons.

Ḥazrat Qutayba ibn Saʿīd vertelde ons, Sufyān vertelde ons, van ʿAmr, van Abū Maʿbad, van Ibn ʿAbbās (raḍiyAllāhu ʿanhum), dat hij de Profeet Mohammed ﷺ hoorde zeggen:

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ: “لَا يَخْلُوَنَّ رَجُلٌ بِامْرَأَةٍ، وَلَا تُسَافِرَنَّ امْرَأَةٌ إِلَّا وَمَعَهَا مَحْرَمٌ”. فَقَامَ رَجُلٌ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، اكْتُتِبْتُ فِي غَزْوَةِ كَذَا وَكَذَا، وَخَرَجَتِ امْرَأَتِي حَاجَّةً. قَالَ: “اذْهَبْ فَحُجَّ مَعَ امْرَأَتِكَ”

“Geen man mag alleen zijn met een vrouw, en een vrouw mag niet reizen behalve met een maḥram.’ Toen stond een man op en zei: ‘O Boodschapper van Allāh, ik heb mij ingeschreven voor die‑en‑die expeditie, maar mijn vrouw is op weg gegaan voor de ḥajj.’ De Profeet ﷺ zei: ‘Ga en verricht de ḥajj met je vrouw.’” (Ṣaḥīḥ al‑Bukhārī – Hadith 3006)

Een van de belangrijke redenen waarom de Profeet ﷺ met veel vrouwen trouwde, was om de Sharīʿah te verspreiden. Allāh Ta’ālā openbaart

 وَإِذْ تَقُولُ لِلَّذِيۤ أَنعَمَ ٱللَّهُ عَلَيْهِ وَأَنْعَمْتَ عَلَيْهِ أَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَٱتَّقِ ٱللَّهَ وَتُخْفِي فِي نَفْسِكَ مَا ٱللَّهُ مُبْدِيهِ وَتَخْشَى ٱلنَّاسَ وَٱللَّهُ أَحَقُّ أَن تَخْشَاهُ فَلَمَّا قَضَىٰ زَيْدٌ مِّنْهَا وَطَراً زَوَّجْنَاكَهَا لِكَيْ لاَ يَكُونَ عَلَى ٱلْمُؤْمِنِينَ حَرَجٌ فِيۤ أَزْوَاجِ أَدْعِيَآئِهِمْ إِذَا قَضَوْاْ مِنْهُنَّ وَطَراً وَكَانَ أَمْرُ ٱللَّهِ مَفْعُولاً

 “En herinnert u, toen gij tot hem, wie Allāh gunsten had bewezen en wie gij ook gunsten had bewezen, zeidet: “Behoud uw vrouw voor u en vrees Allāh.” Gij verborgt in uw hart wat Allāh aan het licht zou brengen, en gij vreesdet de mensen terwijl Allāh er meer recht op heeft dat gij Hem zoudt vrezen. Toen Zaid van haar scheidde, verenigden Wij haar met u in de echt, opdat er voor de gelovigen geen bezwaar mocht zijn ten opzichte van de vrouwen van hun aangenomen zonen, als zij van haar zijn gescheiden. Allāhs gebod moet worden nageleefd.” (Qur’ān 33:37).

Voordat de Āyat (vers) van ḥijāb werd geopenbaard [dat is voordat vrouwen werden bevolen om zich te versluieren], gingen vrouwen naar de Profeet ﷺ om vragen te stellen en te leren over wat zij niet wisten. Wanneer de Profeet ﷺ naar het huis van een van hen ging, was het de gewoonte van de vrouwen om bij hem in de buurt te gaan zitten en te luisteren ter verkrijging van informatie over de Islam (Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, Kitāb al-ʿIlm, ḥadīth nr. 101). Onmiddellijk toen de Āyat van ḥijāb was geopenbaard, werd het verboden voor na-maḥram vrouwen en mannen [ongetrouwde echtparen] om samen te zitten en te praten, en de Profeet ﷺ liet vanaf dat moment ook geen na-maḥram vrouwen [vreemde vrouw met wie huwelijk is toegestaan] bij zich komen om vragen te stellen.

يٰأَيُّهَا ٱلَّذِينَ آمَنُواْ لاَ تَدْخُلُواْ بُيُوتَ ٱلنَّبِيِّ إِلاَّ أَن يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلَىٰ طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِرِينَ إِنَاهُ وَلَـكِنْ إِذَا دُعِيتُمْ فَٱدْخُلُواْ فَإِذَا طَعِمْتُمْ فَٱنْتَشِرُواْ وَلاَ مُسْتَأْنِسِينَ لِحَدِيثٍ إِنَّ ذَٰلِكُمْ كَانَ يُؤْذِي ٱلنَّبِيَّ فَيَسْتَحْيِي مِنكُمْ وَٱللَّهُ لاَ يَسْتَحْيِي مِنَ ٱلْحَقِّ وَإِذَا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعاً فَٱسْأَلُوهُنَّ مِن وَرَآءِ حِجَابٍ ذٰلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَقُلُوبِهِنَّ وَمَا كَانَ لَكُمْ أَن تؤْذُواْ رَسُولَ ٱللَّهِ وَلاَ أَن تَنكِحُوۤاْ أَزْوَاجَهُ مِن بَعْدِهِ أَبَداً إِنَّ ذٰلِكُمْ كَانَ عِندَ ٱللَّهِ عَظِيماً

“O, gij die gelooft! Gaat de huizen van de profeet (Mohammed ﷺ)  niet binnen tenzij gij uitgenodigd wordt tot een maaltijd, doch niet wachtend tot deze gereed is. Wanneer gij zijt uitgenodigd, komt dan binnen; en wanneer gij gegeten hebt vertrekt dan en blijft niet praten. Dat is lastig voor de profeet; hij is verlegen voor u, maar Allāh aarzelt niet om de waarheid (te zeggen). En als gij haar (zijn vrouwen) om iets vraagt, vraagt het dan van achter het gordijn. Dat is reiner voor uw hart en haar hart. En het past u niet de boodschapper van Allāh lastig te vallen, noch dat gij ooit zijn vrouwen na hem zoudt huwen. Dat zou in de ogen van Allāh inderdaad een grote (belediging) zijn.” (Qur’ān 33:53)

Hij beval hun de vragen te stellen en te leren van zijn gezegende vrouw Ḥazrat Aisha Siddiqāh (raḍiyAllāhu ʿanhā) (Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, Kitāb al-ʿIlm, ḥadīth nr. 101; Ṣaḥīḥ Muslim, Kitāb Faḍāʾil al-Ṣaḥābah, ḥadīth nr. 2432).

Er waren zo veel vrouwen met heel veel vragen die Ḥazrat Aisha (raḍiyAllāhu ʿanhā) niet alleen in staat was om te beantwoorden wegens tijdgebrek. Om deze belangrijke taak gemakkelijk te maken, en om de druk te verminderen op Ḥazrat Aisha (raḍiyAllāhu ʿanhā), trouwde de Profeet ﷺ met zo veel vrouwen als nodig was (Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, Kitāb al-Nikāḥ, ḥadīth nr. 5063).

Hij communiceerde aan de moslimvrouwen honderden gevoelige stukken van informatie betreffende vrouwenzaken via zijn gezegende vrouwen (Ṣaḥīḥ Muslim, Kitāb al-Ḥayḍ, ḥadīth nr. 332).

Als hij slechts één vrouw had, zou het moeilijk zijn geweest en zelfs onmogelijk voor alle vrouwen om van haar te leren (Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, Kitāb al-ʿIlm, ḥadīth nr. 101).

Over alleen reizen

Een Hadith die geciteerd wordt door al-Bazzār (raḍiyAllāhu ʿanhu) in Kunz-ud-Daqāʾiq verklaart het volgende: “Een vrouw kan niet op Ḥajj gaan zonder haar maḥram voor het begeleiden van haar tijdens de reis” (Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, Kitāb al-Ḥajj, ḥadīth nr. 1862; Ṣaḥīḥ Muslim, Kitāb al-Ḥajj, ḥadīth nr. 1339).

Theologische toelichting

Daar wij leven in een tijdperk waarin ellende en wangedrag op de verhoging zijn beland, moet men niet reizen met een persoon met wie het huwelijk is toegestaan. Het maakt niet uit of deze vreemde man een ʿĀlim, Mufti, Qāḍī, Murshid, Ustaaz of wat voor hoedanigheid ook bekleed. Het is ḥarām [verboden]! (Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, Kitāb al-Ḥajj, ḥadīth nr. 1862).

Mensen met wie het huwelijk verboden is

Begripsbepaling maḥram

Maḥram is een ongetrouwde familie waarmee huwelijk of geslachtsgemeenschap ḥarām is, dus illegaal in de Islam, of mensen van wie pardah [versluieren] geen verplichting is (Qur’ān 24:31; Qur’ān 33:55).

Permanente of bloed-maḥram

Deze omvatten:

• Ouders, grootouders en verdere voorouders
• Kinderen, kleinkinderen en verdere nakomelingen
• Broers en zussen
• Broers en zussen van ouders, grootouders en verdere voorouders
• Kinderen en verdere nakomelingen van broers en zussen
• Schoonzuster maḥram

Allāh Ta’ālā openbaart

وَلاَ تَنكِحُواْ مَا نَكَحَ ءَابَآؤُكُمْ مِّنَ ٱلنِّسَآءِ إِلاَّ مَا قَدْ سَلَفَ إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَمَقْتاً وَسَآءَ سَبِيلاً

“En huwt niet de vrouwen, die uw vaders huwden, met uitzondering van wat reeds gebeurd is. Het is een slecht en afschuwelijk iets en een verkeerde weg.” (Qur’ān 4:22).

 حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهَٰتُكُمْ وَبَنَٰتُكُمْ وَأَخَوَٰتُكُمْ وَعَمَّٰتُكُمْ وَخَالَٰتُكُمْ وَبَنَاتُ ٱلأَخِ وَبَنَاتُ ٱلأُخْتِ وَأُمَّهَٰتُكُمُ الَّٰتِي أَرْضَعْنَكُمْ وَأَخَوَٰتُكُم مِّنَ ٱلرَّضَٰعَةِ وَأُمَّهَٰتُ نِسَآئِكُمْ وَرَبَائِبُكُمُ ٱلَّٰتِي فِي حُجُورِكُمْ مِّن نِّسَآئِكُمُ ٱلَّٰتِي دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَإِن لَّمْ تَكُونُواْ دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ وَحَلَٰئِلُ أَبْنَائِكُمُ ٱلَّذِينَ مِنْ أَصْلَٰبِكُمْ وَأَن تَجْمَعُواْ بَيْنَ ٱلأُخْتَيْنِ إِلاَّ مَا قَدْ سَلَفَ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ غَفُوراً رَّحِيماً

“Verboden zijn u uw moeders en uw dochters en uw zusters en uw vaders zusters en uw moeders zusters en uw broeders dochters en uw zusters dochters en uw minnen en uw zoogzusters en de moeders uwer vrouwen en uw stiefdochters, die uw beschermelingen zijn door uw vrouwen tot wie U bent ingegaan, maar als gij niet tot haar zijt ingegaan zal er geen zonde op u rusten en de vrouwen uwer eigen zonen (zijn ook verboden) alsmede twee zusters tezamen te hebben, met uitzondering van wat reeds voorbij is; gewis, Allāh is Vergevensgezind, Genadevol; (Qur’ān 4:23).

 وَٱلْمُحْصَنَٰتُ مِنَ ٱلنِّسَآءِ إِلاَّ مَا مَلَكْتَ أَيْمَٰنُكُمْ كِتَٰبَ ٱللَّهِ عَلَيْكُمْ وَأُحِلَّ لَكُمْ مَّا وَرَاءَ ذَٰلِكُمْ أَن تَبْتَغُواْ بِأَمْوَٰلِكُمْ مُّحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَٰفِحِينَ فَمَا ٱسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةً وَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا تَرَٰضَيْتُمْ بِهِ مِن بَعْدِ ٱلْفَرِيضَةِ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيماً حَكِيماً

“En getrouwde vrouwen, met uitzondering van haar, die gij bezit. Dit is een gebod van Allāh voor u. Degenen, die daar buiten vallen, zijn u toegestaan; dat gij zoekt door middel van wat gij bezit haar behoorlijk te huwen en geen overspel te plegen. En geeft haar een huwelijksgift, tegenover de voordelen, die gij van haar hebt, dit is verplicht; er zal na het vaststellen daarvan geen zonde op u rusten in alles wat gij onderling overeenkomt. Voorzeker, Allāh is Alwetend, Alwijs.” (Qur’ān 4:24).

Door huwelijk maḥram

Met wie men maḥram wordt door met iemand te trouwen:

• Ouders, grootouders en verdere voorouders van echtgenoot
• Kinderen, kleinkinderen en verdere nakomelingen van echtgenote
• Echtgenote van ouders, grootouders en verdere voorouders
• Echtgenoot of echtgenote van kinderen, kleinkinderen en verdere nakomelingen

Openbaring over de hadj

Allāh Ta’ālā openbaart:

وَأَتِمُّواْ ٱلْحَجَّ وَٱلْعُمْرَةَ للَّهِ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا ٱسْتَيْسَرَ مِنَ ٱلْهَدْيِ وَلاَ تَحْلِقُواْ رُؤُوسَكُمْ حَتَّىٰ يَبْلُغَ ٱلْهَدْيُ مَحِلَّهُ فَمَن كَانَ مِنكُم مَّرِيضاً أَوْ بِهِ أَذًى مِّن رَّأْسِهِ فَفِدْيَةٌ مِّن صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ فَإِذَآ أَمِنتُمْ فَمَن تَمَتَّعَ بِٱلْعُمْرَةِ إِلَى ٱلْحَجِّ فَمَا ٱسْتَيْسَرَ مِنَ ٱلْهَدْيِ فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ فِي ٱلْحَجِّ وَسَبْعَةٍ إِذَا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ذٰلِكَ لِمَن لَّمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حَاضِرِي ٱلْمَسْجِدِ ٱلْحَرَامِ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱعْلَمُواْ أَنَّ ٱللَّهَ شَدِيدُ ٱلْعِقَابِ

“En voleindigt de Hadj (pelgrimstocht) en Umrah, ter wille van Allāh, maar als je verhinderd bent, brengt dan het offer, dat gemakkelijk verkrijgbaar is en scheer je hoofd niet, voordat het offer zijn bestemming heeft bereikt. En wie ziek is of een kwaal in het hoofd heeft, moet een losprijs geven, óf door te vasten, óf door aalmoezen te geven, óf door een offer te brengen. En wanneer je veilig bent, moet hij die gebruik maakt van Umrah, tegelijk met de Hadj een offer brengen, dat gemakkelijk verkrijgbaar is. Maar degenen, die geen (offer) kunnen vinden, moeten drie dagen gedurende de bedevaart vasten en zeven dagen, wanneer (men) terugkeert; dit is tien dagen in het geheel. Dit is voor hem, wiens familie niet dicht bij de Heilige Moskee woont. En vrees Allāh en weet, dat Allah streng is in het straffen.” Surah al-Baqarāh (de koe), H2, vers 196

Allāh Ta’ālā openbaart ook:

ٱلْحَجُّ أَشْهُرٌ مَّعْلُومَاتٌ فَمَن فَرَضَ فِيهِنَّ ٱلْحَجَّ فَلاَ رَفَثَ وَلاَ فُسُوقَ وَلاَ جِدَالَ فِي ٱلْحَجِّ وَمَا تَفْعَلُواْ مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ ٱللَّهُ وَتَزَوَّدُواْ فَإِنَّ خَيْرَ ٱلزَّادِ ٱلتَّقْوَىٰ وَٱتَّقُونِ يٰأُوْلِي ٱلأَلْبَابِ

“De maanden der bedevaart zijn bekend, dus, wie besluit ter bedevaart te gaan in deze maanden, bedenkt, dat er geen smerige taal, noch enige overtreding, noch enige ruzie gedurende de bedevaart mag zijn. En wat je ook aan goeds doet, Allāh weet het. En rust je uit met het nodige, maar de beste uitrusting is godsvrucht. En vrees Mij alleen, o mensen van begrip.” Surah al-Baqarāh (de koe), H2, vers 197

Volksoverleveringen uit Fatāwā boeken

Rede van de Profeet ﷺ tijdens de afscheids-Ḥajj

Het is geschreven in Riyad-un-Nasihin dat de Profeet ﷺ verklaarde in zijn laatste wadaʿ (afscheid) Ḥajj-rede: “De ogen van een persoon die wellustig kijkt naar een na-maḥram vrouw zal worden gevuld met vuur en hij zal naar beneden worden geworpen in de hel. De armen van een persoon die de handen schudt met een na-maḥram vrouw zal worden gebonden om zijn nek en dan zal hij worden gezonden naar de hel. Degenen die wellustig praten met een na-maḥram vrouw zal in de hel voor elk woord duizend jaar blijven.”

Authentieke basis: Het verbod op het kijken naar na-maḥram vrouwen is bevestigd in Qur’ān 24:30–31 en in Ṣaḥīḥ Muslim (Kitāb al-Ādāb, ḥadīth nr. 2159). Het verbod op het aanraken van na-maḥram vrouwen is bevestigd in Ṣaḥīḥ al-Bukhārī (Kitāb al-Nikāḥ, ḥadīth nr. 4934).

Andere overleveringen

Een andere ḥadīth verklaart: “Kijken naar de vrouw van je buurman of van je vrienden is tien keer zo zondig als kijken naar na-maḥram vrouwen. Kijken naar gehuwde vrouwen is duizend keer zo zondig als kijken naar meisjes. Zo zijn de zonden van ontucht.”

Opmerking: Deze formulering komt uit secundaire Fatāwā-bronnen en is niet letterlijk terug te vinden in Ṣaḥīḥ al-Bukhārī of Muslim. De basis voor de zonde van ontucht is Qur’ān 17:32 en Ṣaḥīḥ al-Bukhārī (Kitāb al-Nikāḥ, ḥadīth nr. 5096).

Fatāwā over maḥram en reizen

• In Niʿmat-e-Islam, Bahr al-Fatāwā en Ali Efendi staat dat het ḥarām is om naar het haar, hoofd, armen en benen van na-maḥram vrouwen te kijken (Qur’ān 24:31).
• In al-Bāriqah en al-Ḥadīqah wordt vermeld dat het in de drie Mazāhib (Ḥanafī, Mālikī, Ḥanbalī) ḥarām is voor een ongehuwde vrouw om drie dagen of langer alleen te reizen zonder een volwassen maḥram. In de Shāfiʿī Madhhab is Ḥajj toegestaan zonder maḥram, mits zij vergezeld wordt door betrouwbare vrouwen (Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, Kitāb al-Ḥajj, ḥadīth nr. 1862).
• In Hindiyyah, Tahtāwī, Durr al-Mukhtār en Durr al-Muntaqā staat dat een vrouw kan reizen met een murāhiq (een maḥram familielid van ongeveer twaalf jaar oud).
• In al-Ḥadīqah staat dat het ḥarām is voor mannen om met na-maḥram vrouwen te praten, behalve in gevallen van noodzaak zoals handel (Qur’ān 33:53).
• Al-Ḥadīqah (blz. 591) vermeldt dat een man zijn vrouw niet kan verbieden om haar verplichte Ḥajj te verrichten, maar wel haar vrijwillige Ḥajj.

Overleveringen uit Ahadīth boeken

• Ḥazrat Ibn ʿUmar (raḍiyAllāhu ʿanhu) verhaalde dat de Profeet ﷺ zei: “Een vrouw mag niet op reis gaan van langer dan drie dagen, behalve met een Dhi-Mahram of haar eigen echtgenoot.” (Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, Kitāb al-Ḥajj, ḥadīth nr. 1862).
• Ḥazrat Abū Hurayrah (raḍiyAllāhu ʿanhu) verhaalde dat de Profeet ﷺ zei: “Het is niet toegestaan voor een vrouw die gelooft in Allāh en de laatste dag om te reizen voor een dag en nacht, behalve met een maḥram.” (Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, Kitāb al-Ḥajj, ḥadīth nr. 1088).
  1. Ḥazrat Qazā Maula vertelde gehoord te hebben van Ḥazrat Abū Saʿīd al-Khuḍrī (raḍiyAllāhu ʿanhumā) dat de Profeet ﷺ zei: “Een vrouw mag niet op een tweedaagse reis gaan behalve met haar man of een Dhi-Mahram.”
  2. “Geen vasten is toelaatbaar op de twee dagen van ʿĪd al-Fiṭr en ʿĪd al-Adḥā.”
  3. “Geen gebed na twee gebeden: na Fajr tot zonsopgang en na ʿAṣr tot zonsondergang.”
  4. “Geen reis wordt voorbereid behalve naar drie moskeeën: al-Masjid al-Ḥarām, al-Masjid al-Aqṣā en mijn moskee.” (Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, Kitāb al-Ṣawm, ḥadīth nr. 1995; Kitāb al-Ṣalāh, ḥadīth nr. 1189; Kitāb al-Ḥajj, ḥadīth nr. 1189).
• Ḥazrat Ibn ʿAbbās (raḍiyAllāhu ʿanhu) verhaalde dat de Profeet ﷺ zei: “Een vrouw mag niet reizen behalve met een Dhi-Mahram, en geen man kan haar bezoeken behalve in aanwezigheid van een Dhi-Mahram.” Toen een man zei: “Mijn vrouw wil op Ḥajj terwijl ik wil deelnemen aan een veldslag,” antwoordde de Profeet ﷺ: “Ga mee met haar.” (Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, Kitāb al-Ḥajj, ḥadīth nr. 1862).
• Ḥazrat Ibn ʿUmar (raḍiyAllāhu ʿanhu) verhaalde dat de Profeet ﷺ zei: “Een vrouw moet niet op een reis van drie dagen gaan, behalve wanneer zij een Maḥram bij zich heeft.” (Ṣaḥīḥ Muslim, Kitāb al-Ḥajj, ḥadīth nr. 1338).
• Ḥazrat ʿAbdullāh bin ʿUmar (raḍiyAllāhu ʿanhu) verhaalde dat de Profeet ﷺ zei: “Het is niet rechtmatig voor een vrouw die gelooft in Allāh en het Hiernamaals om op reis te gaan voor meer dan drie nachten, behalve wanneer er een maḥram met haar is.” (Ṣaḥīḥ Muslim, Kitāb al-Ḥajj, ḥadīth nr. 1339).
• Ḥazrat Abū Saʿīd al-Khuḍrī (raḍiyAllāhu ʿanhu) verhaalde dat de Profeet ﷺ zei: “Een vrouw mag niet een reis beginnen die verder reikt dan drie nachten, tenzij met een Maḥram.” (Ṣaḥīḥ Muslim, Kitāb al-Ḥajj, ḥadīth nr. 1340).
• Ḥazrat Jābir (raḍiyAllāhu ʿanhu) verhaalde dat de Profeet ﷺ zei: “Geen persoon moet de nacht doorbrengen met een gehuwde vrouw, behalve wanneer hij haar echtgenoot of haar maḥram is.” (Ṣaḥīḥ Muslim, Kitāb al-Nikāḥ, ḥadīth nr. 1341).
• De Profeet ﷺ zei: “Een vrouw moet niet alleen reizen zonder een maḥram, niemand mag het huis van een vrouw binnengaan tenzij er een maḥram bij haar is.”
  (Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, Kitāb al-Ḥajj, ḥadīth nr. 1862; Ṣaḥīḥ Muslim, Kitāb al-Ḥajj, ḥadīth nr. 1341).

Theologische toelichting op de ḥadīth

1. Beschermingsdoel

• De regel dat een vrouw niet alleen mag reizen zonder maḥram is primair gericht op bescherming van haar persoon, eer en waardigheid.
• Het gaat niet om het beperken van haar capaciteiten of rechten, maar om het voorkomen van schade, molestatie en misbruik.
• De maḥram is een permanent verboden huwelijksrelatie (zoals vader, broer, oom, zoon, echtgenoot), waardoor er geen risico is op ongepaste interactie.

2. Juridische basis

• De ahadīth in zowel Ṣaḥīḥ al-Bukhārī als Ṣaḥīḥ Muslim bevestigen dat een vrouw niet mag reizen zonder maḥram, ongeacht of de reis één dag, twee dagen of drie dagen duurt.
• Deze variaties in tijdsduur tonen dat de juridische kern niet de lengte van de reis is, maar het principe van begeleiding door een maḥram.

3. Vergelijking met andere beschavingen

• In andere culturen bestonden ook regels voor begeleiding van vrouwen, maar vaak zonder onderscheid tussen maḥram en niet-maḥram.
• Dit leidde tot misbruik en verhalen van misleiding, omdat de juridische bescherming niet duidelijk was afgebakend.
• De islamitische regel maakt dit onderscheid expliciet en verankert bescherming in familiebanden.

4. Filosofische en sociale betekenis

• Het verbod is geen vernederende beperking, maar een dienst en bescherming.
• De maḥram geeft voorrang aan de veiligheid en behoeften van de vrouw boven zijn eigen zaken.
• Dit versterkt de sociale solidariteit en de familiale verantwoordelijkheid.

Kernpunten samengevat

• Doel: bescherming van eer, waardigheid en veiligheid van de vrouw.
• Basis: Qur’ān (24:30–31; 33:53) en Ṣaḥīḥ al-Bukhārī / Ṣaḥīḥ Muslim.
• Maḥram: nauwe bloedverwanten of echtgenoot, permanent verboden tot huwelijk.
• Geen beperking: het is een regel van zorg en begeleiding, niet van onderdrukking.
• Vergelijking: andere beschavingen kenden begeleiding, maar zonder onderscheid → risico’s.

Verplichting van Ḥajj volgens Qudūrī

Ḥajj is verplicht voor vrije, gezonde, volwassen moslims, indien zij in staat zijn om de kosten en het vervoer te bekostigen, bovenop hun woning en dat wat essentieel is, evenals het onderhoud van hun familie tot het moment van hun terugkeer. De weg moet veilig zijn. Voor een vrouw geldt dat zij Ḥajj moet verrichten met haar maḥram of haar echtgenoot. Het is niet toegestaan voor haar om Ḥajj uit te voeren zonder een van deze twee, indien er tussen haar en Makkah een afstand ligt van drie dagen en nachten reizen.

Theologische toelichting op de ḥadīth

• Voorwaarden voor verplichting:
  • Vrijheid (geen slaaf).
  • Gezondheid en volwassenheid.
  • Financiële draagkracht (kosten van reis, verblijf, onderhoud van familie).
  • Veiligheid van de reisroute.
• Specifiek voor vrouwen:
  • Volgens de Ḥanafī-school is de aanwezigheid van een maḥram of echtgenoot een voorwaarde voor de verplichting van Ḥajj.
  • Indien zij geen maḥram heeft, en de afstand tot Makkah drie dagen en nachten bedraagt, is het haar niet toegestaan om Ḥajj te verrichten.
  • Dit is gebaseerd op de ahadīth die verbieden dat een vrouw reist zonder maḥram (zoals vermeld in Ṣaḥīḥ al-Bukhārī en Ṣaḥīḥ Muslim).

Vrouwen op Ḥajj-reis

1. Qudūrī (Ḥanafī fiqh)

• Voor een vrouw geldt dat zij Ḥajj verricht met haar maḥram (een man met wie zij permanent niet kan trouwen, zoals vader, broer, zoon) of haar echtgenoot.
• Het is niet toegestaan voor haar om Ḥajj te verrichten zonder een van deze twee, indien de afstand tot Mekka drie dagen en nachten reizen bedraagt (destijds gerekend per kameel, niet moderne vervoermiddelen). Mukhtaṣar al-Qudūrī.

2. Imām al-Nawāwī (Shāfiʿī fiqh)

• Al-Nawāwī legt uit dat de betekenis van de regel niet beperkt is tot Ḥajj, maar geldt voor alle reizen: een vrouw mag niet reizen zonder maḥram. al-Majmūʿ Sharḥ al-Muhadhdhab.

3. Bāriqah en Ḥadīqah (Ḥanafī, Mālikī, Ḥanbalī)

• Het is ḥarām in de drie madhāhib voor een ongehuwde vrouw om drie dagen of langer te reizen zonder haar man of een volwassen, vrome maḥram.
• Een minderjarige of niet-vrome maḥram geldt niet als geldige begeleider.
• In de Shāfiʿī-madhhab is er een uitzondering: vrouwen mogen hun verplichte Ḥajj verrichten zonder maḥram, mits zij vergezeld zijn door betrouwbare vrouwen.

4. Hindiyyah, Tahtāwī, Durr al-Mukhtār, Durr al-Muntaqā

• Deze werken vermelden dat een vrouw kan reizen met een murāhiq (een maḥram familielid van ca. 12 jaar, bijna puberteit).
• Dit toont dat de leeftijd en volwassenheid van de maḥram een rol spelen in de geldigheid van begeleiding.

5. Kanz al-Daqāʾiq (al-Bazzār)

• Een ḥadīth wordt geciteerd: “Een vrouw kan niet op Ḥajj gaan zonder dat haar maḥram haar vergezelt.”
• Dit sluit aan bij de authentieke ahadīth in Ṣaḥīḥ al-Bukhārī en Ṣaḥīḥ Muslim die het reizen zonder maḥram verbieden.

6. Shāfiʿī uitzondering

• Volgens de Shāfiʿī-madhhab mag een vrouw haar verplichte Ḥajj verrichten zonder maḥram, indien zij reist met twee of meer betrouwbare vrouwen.
• Indien haar maḥram overlijdt onderweg, mag zij de Shāfiʿī-opinie volgen als excuus.

Vergelijking tussen de vier madhāhib

Theologische toelichting op de ḥadīth

Het staat op pagina 709 van het boek Ḥadīqah geschreven: “Het is toegestaan om een andere madhhab te imiteren in abdast (rituele wassing) of in ghusl. Om dit te doen moeten de principes van de geïmiteerde madhhab in acht worden genomen. Als alle principes niet zijn waargenomen (toegepast), zal het niet toegestaan zijn om het te imiteren. Het is toegestaan om een andere madhhab te imiteren zelfs nadat je de actie hebt gedaan die niet overeenkomt met je eigen madhhab. Bijvoorbeeld, aan Ḥazrat Abū Yūsuf (student van Imām Abū Ḥanīfah, raḍiyAllāhu ʿanhu), nadat hij een vrijdaggebed had uitgevoerd, werd verteld dat een dode muis werd gezien in de put waar hij zijn wassing had uitgevoerd. Hij zei: ‘Onze ghusl is acceptabel volgens de Shāfiʿī madhhab. Het werd in een ḥadīth verklaard, dat wanneer iets vies wordt vermengd met water dat neerkomt op een kwik, is het niet fout tenzij één van zijn drie eigenschappen is veranderd.’” (Ṣaḥīḥ Muslim, Kitāb al-Ṭahārah, ḥadīth nr. 99).

Duizend pond is 220 kilogram water. Het boek al-Bāriqah, waarin dit punt wordt uitgelegd, zegt dat het toegestaan is om een ander madhhab te imiteren wanneer de noodzaak ervan zich voordoet.

In het boek Durr al-Mukhtār staat aan het eind van hoofdstuk Gebedstijden: “Als er ḍarūrah (dwang, strikte noodzaak) is, mag een andere madhhab worden nagebootst.”

Terwijl hij dit uitlegt, zegt het boek Ibn-e-ʿĀbidīn (auteur van de soenniet Radd al-Muḥtār ʿalā ad-Durr al-Mukhtār): “Een van de twee qaul (conclusies) is hier geschreven. Volgens de tweede qaul, wanneer er ḥaraj (ontbering) is, kan één van de andere drie mazāhib worden nagebootst, ongeacht of er ḍarūrah (noodzaak) is of niet. Dit is de preferente gevolgtrekking. Wanneer er problemen zijn om iets te doen, als je eigen madhhab een manier toont om het gemakkelijk te maken, of als het verontschuldigd is, zal er geen noodzaak zijn om elke andere madhhab te imiteren.”

Het citaat in het boek Husn al-Tanabbuh fī al-Tashabbuh, dat geschreven staat op pagina 211 van het boek Ḥadīqah, is: “Wanneer iemands nafs niet wil doen wat gemakkelijk is, dan is het voor hem nuttig om te handelen volgens een rukhsah (vergunning) van de ʿazīmah (moeilijkheden). Maar dit zou niet moeten leiden tot het zoeken naar rukhsahs, omdat het verzamelen van de gemakkelijkere delen van mazāhib, dat talfiq wordt genoemd, ḥarām is en een daad van het gehoorzamen van de nafs en de Shayṭān.” (Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, Kitāb al-ʿIlm, ḥadīth nr. 121; Ṣaḥīḥ Muslim, Kitāb al-Ṣalāh, ḥadīth nr. 522).

In Durr al-Mukhtār staat dat het veranderen van madhhab, en dus voor eigen ego en werelds belang kiezen, voor ḥubb al-dunyā (liefde voor materiële zaken) kan leiden tot het doodgaan als een kāfir (ongelovige).

Een vrouw kan niet op de Ḥajj gaan zonder een maḥram-man om haar te vergezellen. Haar Ḥajj zal worden aanvaard als ze gaat, maar het is ḥarām (Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, Kitāb al-Ḥajj, ḥadīth nr. 1862; Ṣaḥīḥ Muslim, Kitāb al-Ḥajj, ḥadīth nr. 1339).

Wanneer zij met haar man (of eeuwig maḥram familielid) gaat, is het ḥarām voor haar om zich bij mannen in een hotel te vervoegen, tijdens de ṭawāf en saʿī, of tijdens het gooien van stenen, wat niet alleen de sawāb (zegen) voor de Ḥajj vernietigt, maar haar ook een ernstige zonde zou opleveren (Qur’ān 24:30–31; Ṣaḥīḥ Muslim, Kitāb al-Ādāb, ḥadīth nr. 2159).

Een vrouw zonder eeuwige maḥram-verwanten stuurt een plaatsvervanger als ze oud is, wanneer ze niet meer kan zien, of wanneer ze een ongeneeslijke ziekte oploopt. Zij stuurt geen plaatsvervanger indien in de laatste zin genoemde gevallen zich niet voordoen (Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, Kitāb al-Ḥajj, ḥadīth nr. 1513).

Besluit

Conform de Ahadīth en Fatāwā kan een vrouw niet alleen op Ḥajj gaan zonder een maḥram om haar te vergezellen. Haar Ḥajj zal worden aanvaard als ze gaat, maar het is ḥarām (Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, Kitāb al-Ḥajj, ḥadīth nr. 1862).

Als ze gaat met haar man (of eeuwig maḥram familielid), is het ḥarām voor haar om bij vreemde mannen te komen in een hotel, tijdens de ṭawāf en saʿī, of tijdens het werpen van stenen, wat niet alleen de sawāb (zegen) voor Ḥajj zou vernietigen maar ook haar een ernstige zonde zou opleveren (Qur’ān 33:53).

Oplossingen

Een vrouw zonder eeuwig maḥram-verwanten stuurt een plaatsvervanger (Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, Kitāb al-Ḥajj, ḥadīth nr. 1513).

Als een vrouw die niet beschikt over een man of een maḥram op een lange reis wil gaan zoals op Ḥajj noodzakelijk is geworden, kan zij een man voorwaardelijk huwen (Ṣaḥīḥ Muslim, Kitāb al-Nikāḥ, ḥadīth nr. 1400).

Het wordt gezien uit deze voorbeelden dat de critici van de Islam, die zeggen dat in Islam slechts de mannen het recht op scheiding hebben of dat vrouwen speelbal zijn in de handen van mannen, heel verkeerd zijn. Zij weten niets over Islam. Deze leugens en smaad met hun valse kritieken en beweringen vervreemden jongeren van de Islam (Qur’ān 33:36).

Bronnen

• Al-Bazzār, A. (1995). Musnad al-Bazzār. Al-Maktab al-Islāmī.
• Al-Bukhārī, M. I. (2002). Ṣaḥīḥ al-Bukhārī (Vol. 1–9). Dār Ṭawq al-Najāh.
• Al-Ḥaṣkafī, A. ibn A. (n.d.). Durr al-Mukhtār. Klassiek Ḥanafī-fiqh werk.
• Al-Ḥadīqah. (n.d.). Klassiek fiqh-werk.
• Al-Bāriqah. (n.d.). Klassiek fiqh-werk.
• Al-Nawāwī, Y. ibn S. (1996). al-Majmūʿ Sharḥ al-Muhadhdhab. Dār al-Fikr.
• Al-Qudūrī, A. ibn A. (n.d.). Mukhtaṣar al-Qudūrī. Klassiek Ḥanafī-fiqh handboek.
• Fatāwā compilaties: Riyad-un-Nasihin, Niʿmat-e-Islam, Bahr al-Fatāwā, Ali Efendi, al-Bāriqah, al-Ḥadīqah, Hindiyyah, Tahtāwī, Durr al-Mukhtār, Durr al-Muntaqā.
• Husn al-Tanabbuh fī al-Tashabbuh. (n.d.). Klassiek fiqh-werk.
• Ibn ʿĀbidīn, M. A. (1992). Radd al-Muḥtār ʿalā ad-Durr al-Mukhtār. Dār al-Fikr.
• Muslim ibn al-Ḥajjāj. (2006). Ṣaḥīḥ Muslim (Vol. 1–5). Dār al-Taʿṣīl.
• Al-Qur’ān. (n.d.). Al-Qur’ān al-Karīm. Madīnah: King Fahd Complex for the Printing of the Holy Qur’ān.
• Qur’ān 4:22–24 (verboden huwelijken en maḥram-relaties).
• Qur’ān 24:30–31 (gebod tot kuisheid en het neerslaan van de blik).
• Qur’ān 33:53 (regel van ḥijāb en omgang met vrouwen).
• Qur’ān 33:55 (uitzonderingen voor maḥram-relaties).
• Qur’ān 33:36 (gehoorzaamheid aan Allāh en Zijn Boodschapper ﷺ).
• Qur’ān 17:32 (verbod op ontucht).

Lees ook Hajj & Umrah >>>

Hajj en Umrah zijn beide belangrijke religieuze bedevaarten in de islam, maar ze hebben duidelijke verschillen. Deze webinar is op de eerste plaats bedoeld voor de cursisten die CPS 1 (Basiskennis islam) volgen. Daarnaast kunnen ook geïnteresseerden deelnemen aan deze webinar.

Wat is de hadj?

De hadj is de jaarlijkse islamitische bedevaart die één van de vijf zuilen van de islam is. De rituelen die tijdens deze reis werden uitgevoerd, werden ingesteld door de Profeet Mohammed ﷺ. Op basis van de Heilige Qur’ān zijn deze rituelen echter terug te voeren op de profeet Ibrahim (alayhis salām), die werd gevraagd zijn vrouw en zoon achter te laten in de woestijn van Mekka. Volgens het islamitische geloof vertegenwoordigt het uitvoeren van deze riten met geloof in Allāh Ta’ālā en onderwerping aan Hem.

Hadj kenmerken

Verplicht: De hadj is een van de vijf zuilen van de islam en is verplicht voor alle moslims die fysiek en financieel in staat zijn om het te ondernemen.

Tijdstip van uitvoering: De hadj vindt plaats tijdens de islamitische maand Dhu al-Hijjah.

Locatie: Pelgrims reizen naar de heilige stad Mekka in Saoedi-Arabië en het bezoeken van het graf van de Profeet ﷺ in de stad Mediena Munawwarah.

Rituelen: De hadj omvat specifieke rituelen, waaronder de tawāf (rondgang) om de Ka’aba, en sa’iy (wandelen tussen de heuvels van Safā en Marwah), het staan op de vlakte van Arafat en het stenigen van de pilaren die Satan vertegenwoordigen.

Betekenis: De hadj is een belangrijke pelgrimstocht en een diepgaande spirituele ervaring voor moslims. Het symboliseert eenheid, gelijkheid en onderwerping aan Allāh Ta’ālā.

Wat is Umrah?

Umrah is de islamitische bedevaart naar de heilige stad Mekka die op elk moment van het jaar kan worden uitgevoerd. Moslims noemen het de ‘kleine pelgrimstocht’ die een pelgrim reinigt en hem/haar bevrijdt van de fouten en zonden uit zijn/haar verleden. Het verrichten van Umrah wordt sterk aanbevolen in de islamitische religie, omdat het een daad is van aanbidding en erkenning van de meest genadige Allāh Ta’ālā.

Umrah kenmerken

Vrijwillig: Umrah is niet verplicht, maar wordt wel sterk aanbevolen. Het kan op elk moment tijdens de islamitische kalender worden uitgevoerd.

Locatie: Net als de hadj vindt ook de Umrah plaats in Mekka en bezoeken van het graf van de Profeet ﷺ in Mediena Munawwarah.

Rituelen: De rituelen van de Umrah zijn minder in aantal in vergelijking met de Hajj. Ze omvatten de tawāf en sa’iy (wandelen tussen de heuvels van Safā en Marwah).

Betekenis: Hoewel Umrah wordt beschouwd als een kleinere pelgrimstocht, heeft het nog steeds een spirituele betekenis. Het stelt moslims in staat om vergeving, zegeningen en nabijheid tot Allāh Ta’ālā te zoeken.

Voor het kunnen deelnemen aan de webinar is registreren mogelijk, klik hierop voor de registratie.